ઓ પ્રિયતમ ! વિષ્વચેતનાનાં શાશ્વત પ્રવાહ સ્વરુપે તારા દિવ્ય અસ્તિત્વ ને હું અનુભવી રહ્યો છું. અગમ અગોચર ગેબિ મારી આ સ્વપ્નમયી સ્રુષ્ટિમાં ઓ મારા પ્રિયતમ ! તારો અભિનય મારો તો અહેસાસ છે...આ અનંત જીવનનાં રંગમંચ પર ભજવાતા નાટકનો નાયક ભલેને તું રહ્યો... કણકણમાં વ્યાપ્ત તારું દિવ્યત્વ તારી અસલિયતને ક્યાં ઢાંકવા જ દે છે ? બસ, હવે તો આ ભવ્ય નાટકમાં નાનકડો કિરદાર લઈને હુંય આવી જ ગયો છું. તને પામવા જો રંગભુમિ જ હો અંતિમ મુકામ; તો મનેય મારો અભિનય મંજૂર છે હો નાથ ! જગતનાં ભોળાં લોકો ભલે આ મહાનાટકને માણીલે !
ઓ પ્રિયતમ ! પ્રસન્ન થઈ એક દિવસ તે કહ્યું. "માંગ માંગ...તારી હર ઇચ્છા હું આજે પૂરી કરીશ." હું શું માંગું ? મારી તો ઇચ્છા જ તું છો...તને જ ન માંગી લઉ કે પછી કોઈ ઈચ્છા જ બાકી ન રહે ?
ઓ પ્રિયતમ ! તે કાળી ડિબાંગ ગાઢ રાત્રિએ તું રંગો અને પીંછી લઇને કંઇક ચીતરવા બેઠો હતો. હું તો બસ બાઘા જેવો ઊભો હતો તારી પાસે ! હસી પડીને મને પણ રંગો ને પીંછી પકડાવી કંઇક રમૂજમાં તું બોલેલો... " લે ચીતરવા માંડ જે ચીતરવું હોય તે..." હું અબુધ રંગો અને રંગોની દુનિયાને શું જાણું ? જ્યારે તું તો તારા સર્જનમાં જ મગ્ન હતો !
તે પહાડો ચીતર્યા, વ્રુક્ષો ચીતર્યા, ખડખડ હસતું ઝરણું ચીતર્યું, ભૂરું ડિબાંગ આકાશ ચીતર્યું. કેસરી ટીપું ભૂલમાં પડી ગયું તો તેનો તેં સૂરજ બનાવી દીધો ! હું તો તારી કલાકારી જોવામાં જ મગ્નહતો !
અચાનક તારું ધ્યાન ગયું અને મને હડસેલતા તું બોલ્યો, "ચીતર, ચીતર ! આ રંગો પીંછી આપ્યા તો છે !" "હેં" કહેતોકને હું જાગ્યો ને શું ચીતરું, ક્યાં ચીતરુંની મથામણમાં મૂંઝાઈ રહ્યો !
તારી તો યુગોની ઉપાસના હશે તો તું ઇચ્છે તે સર્જી રહ્યો હતો. મેં તો રંગ ને પીંછી પહેલી વાર જોયાં ! તારી પાસે તો આખી સૃષ્ટિ હતી સર્જવા. હું શું સર્જુ ?
તેં તો સુંદર ફૂલોમાં રંગો ભર્યા. ઊભાં ખેતરોમાં ઘાટો લીલો રંગ ભર્યો. વાદળોને રુપેરી દાઢી જેવા શ્વેત રંગથી રંગ્યા અને તેમાં સુંદર મજાનું મેઘધનૂષ તરતું મૂક્યું...
હું ક્યો રંગ પૂરું ? મારી પાસે ક્યાં તારા જેવી ઉપાસના ? તુ તો અવિનાશી ને અનંત છે. તો શાશ્વત આરાધના વડે તું તો બની ગયો કલાકાર ! પણ મારી તો જીવન યાત્રા એક બિંદુથી શરુ કરી બીજા બિંદુએ જ પૂરી થઈ ગઈ. જ્યારે જીવનની શાશ્વતતા જ નહતી ત્યારે તારા જેવી ઉપાસના ક્યાંથી લાવું ? કે સ્રુષ્ટિમાં રંગો ભરી શકું ?
નાથ ! પહેલી વાર મને તારી ઈર્ષા આવેલી હો !
તું તો મશગૂલ હતો તારી સ્રુષ્ટિમાં રંગો પૂરવામાં ને મારી તો સ્રુષ્ટિ જ તારામાં સમાઈ જતી હતી ! રંગોની દુનિયા હું શું જાણું ! મેં તો તારા મૂખડાની લાલિમા સિવાય ક્યાં કદિ કોઈ બીજો રંગ જોયો જ છે !
મને મૂંજાયેલો જોઇતું ફરી હસી પડ્યો. અને જીવન ના આરંભથી અંત સુધીની ક્ષણોને બતાવીને બોલ્યો, " અરે ! તારી પાસે આ છે ને તારું જીવન ! એમાં પૂરને તારે જે રંગો પૂરવા હોય તે !"
અને હું મારા જીવન પ્રત્યે જોઈ રહ્યો. તેમાં ક્યો રંગ પૂરું ? હું ફરી મુંજાયો.
પછી કાળા રંગની ડબ્બી માંથી કાળો રંગ લઈ તે સૂરજ વિહોણી કાજળ ઘેરી પ્રારંભની રાત્રિ સમાન કાળા રંગને લપેટવા માંડ્યો.
મને મૂંજાયેલો જોઇતું ફરી હસી પડ્યો. અને જીવન ના આરંભથી અંત સુધીની ક્ષણોને બતાવીને બોલ્યો, " અરે ! તારી પાસે આ છે ને તારું જીવન ! એમાં પૂરને તારે જે રંગો પૂરવા હોય તે !"
અને હું મારા જીવન પ્રત્યે જોઈ રહ્યો. તેમાં ક્યો રંગ પૂરું ? હું ફરી મુંજાયો.
પછી કાળા રંગની ડબ્બી માંથી કાળો રંગ લઈ તે સૂરજ વિહોણી કાજળ ઘેરી પ્રારંભની રાત્રિ સમાન કાળા રંગને લપેટવા માંડ્યો.
કાળામાં કાળુ ક્યાંથી દેખાય ? તને તો એમ કે મેં રંગ જ નથી પૂર્યો જીવનમાં...પરંતુ હું જાણતો હતો કે તેં આપેલા જીવનના ટુકડાને મેં તારા જ શ્યામ રંગે રંગી નાખ્યો હતો !
મને રંગોની શું ખબર પડે નાથ ! મારે તો તારા જ રંગો થી રંગાઇ જવું છે ! ડૂબી જવું છે તારામાં ! તું તારે પૂરજે ને તારે જે રંગો પૂરવા હોય તે !
મને રંગોની શું ખબર પડે નાથ ! મારે તો તારા જ રંગો થી રંગાઇ જવું છે ! ડૂબી જવું છે તારામાં ! તું તારે પૂરજે ને તારે જે રંગો પૂરવા હોય તે !
મારે તો તારી શાશ્વતતામાં મારી ક્ષણભંગૂરતાને ઓગાળી નાખવી છે. બસ સમાઈ જવું છે તારામાં !
અને મારી જીવનક્ષણોને તારા જ રંગે રંગી નાખી હું ય કલાકાર બની ગયો !
અને મારી જીવનક્ષણોને તારા જ રંગે રંગી નાખી હું ય કલાકાર બની ગયો !
ઓ પ્રિયતમ ! કોઈ નૈતિકતાની વાત કરે છે. કોઈને વળી અભિલાષા છે કંઇક પામવાની. તો કોઈ કર્તવ્યોની વાત કરે છે.
આ પ્રશ્નોના તાંડવમાં કચરાતુ મારું કુમળુ મન શું કંઈજ ઝંખતું નથી ? શું તેને ઉન્મુક્ત વિચરણની કોઈજ અભિલાષા નથી ? જીવનની પરણતીના સંદર્ભમાં આ પ્રશ્નોનું મૂલ્ય કેટલું ?
ઓ પ્રભુ ! મારા જીવનની પૂણાહુતિ તું જ હોય તો કેવું ?
કારણકે તને છોડીને ઉન્મુક્ત બનીને હું ક્યાં વિચરણ કરવાનો હતો ? ને વળી આ ઘોંઘાટીયા પ્રશ્નોમાં જ જીવન વેડફી નાખવાનું ?
સૌને પોતપોતાના પ્રશ્નો છે...કદાચ યોગ્ય જ હશે ; પરંતુ મારે તો વીણાનો એક ટંકાર જ કાફી છે. તેં મારી માટે વગાડેલી વીણાનો ફક્ત એક જ ટંકાર.
અરે ! મારે ક્યાંય વિચરણ કરવું નથી...જો તે વિચરણ છેલ્લે તારા સુધી પહોંચવાની મથામણ બનવાનું હોય !
નૈતિકતા, માનવતા, અભિલાષાઓ અને કર્તવ્યોના ચક્ર્વ્યુહમાંથી બહાર કાઢી કેવળ તારા જ શરણે લઈ લે નાથ !
તારું સાનિધ્ય જ આ ધધકતી જ્વાળાઓને શાંત કરી મને આપશે ચંદન જેવી શિતળતા. જેની સુગંધથી મારું રોમરોમ પુલકિત થઈ ઊઠશે. અને મને મળશે પૂર્ણ આત્મસંતુષ્ઠિ...એજ હો જીવનની પરણતિ.
હમણાં જ ઊગેલા સૂરજે મૂગ્ધા ઊષાને કાનમાં કંઇક કહ્યું. સુકુમાર ગુલાબની પાંદડી પર બાઝેલું ઝાકળબિંદુ મંદ મંદ મલકાતું પાંદડીથી પાંદડા પર સર્યું. કોયલ કુંજી ઊઠી ને ગુલાબ શરમાઇ ગયું...જુઓ, પેલી ક્ષિતિજે પણ વાદળોનું ઓઢણું ઓઢ્યું ! સાચેજ, પ્રણય પળને પ્રેમ કરે છે. અને પળ અવસરની રાહ ક્યાં જુએ છે ?
પરમાત્માનો પ્રકાશ જ્યારે ક્ષિતિજ પર છવાય છે. દ્રષ્ટાની દ્રષ્ટિમાં ત્યારે સૌંદર્ય છલકાય છે. કહે છે, આંખોવાળા પાસે દ્રષ્ટિ નથી હોતી અને દ્રષ્ટિવાળા આંખોથી ક્યાં જુવે છે ?
તારા મુગટનો શણગાર બનાવવા હા, મેં તેને ચૂંટી લીધું હતું ! તે એક જ તો ખિલેલું આખા છોડ પર એકલું ને અટુલુ ! કેવું શોભતું હતું તે અને આ છોડ અને આ ઊપવન પણ મજાનું ! તને પુષ્પ ચડાવી તે વેરાન ડાળી, છોડ ને ઊપવન જોઇ ચીસ પાડી મેં...શું તે છોડ જ નહોતો મુગટ તારો ?
ઓ પ્રિયતમ ! જ્યારે જીદગી ઉદાસ સમી ભાસે છે, ચોતરફ ઘેરાતા જતા ગાઢ અંધકારને ફંફોસતી, એક પ્રકાશનાં કિરણને ઝંખતી મારી અપલક દ્રષ્ટિને કોઈ જ દિલાસો આપતું નથી; ત્યારે માનો જિંદગી આ ઉદાસીના ધમાસાનમાં ઢબૂરાઈને કોને ઝંખે છે ? તને ?
ઊંડે ઊંડે કદાચ હજુય જીવવાની તમન્ના છે. કદાચ કંઈક કરી છુટવાની હજુય આશા છે. પેલો દિપક જોને કેટલો શાંત છે ! બહાર તો ગાઢ અંધકાર છે. હું ઉદાસ છું છતાં મૌન છું.
કારણકે ઓ પ્રિયતમ ! મને ખબર છે કે તું જરૂર આવીશ...રાત્રિની નિરવતામાં ચાંદની બની જીવનરજનીને પ્રજ્વાળવા તું જરૂર આવીશ. તારી હાજરી આ નાનકડી ઝુંપડીમાં ચંદનની સુગંધની જેમ રેલાઈ જશે.
શું ખરેખર એજ આશા છે મને ? જીવનની તમન્ના શા સારું છે ?
કદાચ તારા ખોળામાં માથું ઢાળી મારે રાતનાં સન્નાટાને જવાબ દેવો છે ! તારા મોરપિચ્છના રંગોને ચમકાવીને આ દિવડાના સાનિધ્યમાં મારે જીવનની ઉદાસીને જવાબ દેવો છે ! તારા સાનિધ્યની પ્રગટેલી હૂંફથી અભિભૂત થઈ મારે હર્ષાશ્રુઓથી રાત્રીના અંધકારને ધોઈ નાખવો છે.
ઓ પ્રિયતમ ! છોને તું રુમઝુમ કરતો તારા સૂવર્ણ રથમાં સવાર થઈને દિશાઓને પ્રકાશતો જગત આખુંય જાણે તેમ ન આવ્યો હોય ! તારા અષ્વોની હણહણાટી જગતને છોને ન સંભળાઈ હોય ! મારા જીવનની ઉદાસીને હરવા તો તારો પગરવ જ કાફી છે.
મને ખબર છે નાથ તું જરૂર આવીશ. તેથી જ તો હું તારી રાહ જોઉં છું.
ઓ પ્રિયતમ ! તેઓ પૂછે છે કે તારું સાનિધ્ય મને ક્યાં ને કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે ? જીવન ઊપવનમાં તેમનાં પ્રવેશ્યા પછી જ તો પુષ્પો ખીલ્યા છે ! આહ્લાદક સમિર તેમનાં જ શ્વાસોની ફોરમ વહાવે છે. ઢળેલી તેમની નજરોની મસ્તિમાં મધૂરસ અકારણ જ છલકાય છે. સ્પર્શનું મોહતાજ નથી હોતું સાનિધ્ય...વણસ્પર્ષ્યે જ તેમનાં ચહેરાનું લાવણ્ય મારા જ પ્રેમની ચાડી ખાય છે. તેમને ખબર જ ક્યાં છે કે તેઓ બનીને "તું" છાનેપગલે તેમની પાછળ પાછળ આવી જ જાય છે ! એનું જ નામ તો સૌંદર્ય છે !
ઓ પ્રીયતમ ! હું શબ્દોની આરાધનાથી દિવ્યત્વનેં ઝંખું છું. શબ્દોમાં અભિવ્યક્ત થતી ઊર્જા સ્વરૂપે તું જ રહ્યો છે. તો પેલી સર્જનની પ્રેરણા સ્વરૂપે પણ તું જ ક્યાં નથી ? જેમ ઊષા એ સૂર્યના સૌંદર્યનું પરિણામ છે, તેમ ક્રુતિ એ શબ્દોનાં સૌંદર્યનું પરિણામ છે. ઓ વાચક ! તને શબ્દોનું સૌંદર્ય સ્પર્શે છે; પરંતુ એ શબ્દો પાછળ રહેલા સતનું સૌંદર્ય કેમ નહિ ?
અમે મૌનનું સંગીત સુણાવ્યું. તેની જ કરુણાનું ગાન અમારી આંખોમા અશ્રુ બનીને વહાવ્યું. રદયવીણાના ઝંકારમા હા, અમે તમારાં જ હોઠે થી ગાયું. કાશ, અમે લાવી શકીયે તમારાં ફિક્કા સ્મિતમાંય સંગીત...અમે ગીત અનંતનું ગાયું.
ઓ હવા ! મારા પ્રિયતમના પ્રગાઢ સાનિદ્યની ઉષ્મા, તેનાં ચૈતન્યની ફોરમ, તેના મ્રૂદુ સ્પર્શનો અહેસાસ તથા તે મારો જ હોવાનો સંતોષ લીધા વગર જો તું શ્વાસ બનીને આવે તો પણ બીજે જજે. મારા શરીરનાં દ્વાર તારી માટે બંધ છે.
"ઓહો ! તો તું પુષ્પની પરાગનું વહન કરે છે ઓ સુંદર પતંગિયા !"
"નારે ના ! હું તો પુષ્પના સૌંદર્ય સાથે સ્પર્ધા કરું છું ભોળા !"
"નારે ના ! હું તો પુષ્પના સૌંદર્ય સાથે સ્પર્ધા કરું છું ભોળા !"
ઓ વાદળી ! આમ જળ લઈને તું ક્યાં ચાલી ?
મારે પહાડોની પ્યાસ બુઝાવવાની છે !
ઓ નદી ! આમ જળ લઈને તું ક્યાં ચાલી ?
મારે સાગરની પ્યાસ બુઝાવવાની છે !
મારે પહાડોની પ્યાસ બુઝાવવાની છે !
ઓ નદી ! આમ જળ લઈને તું ક્યાં ચાલી ?
મારે સાગરની પ્યાસ બુઝાવવાની છે !
ઓ પ્રિયતમ ! તું તો પૂનમની ચાંદની સમાન છે. કોઇ વિરહી આવી ચડે તો ઋદય વલોવાઈ જાય ચાંદનીમાં ને માશૂકો ને પ્રણયોન્મત્ત બનાવે છે એ જ ચાંદની ! આ તો ભાવની દૂનિયામા તું તો ખાલી વ્રૂધ્ધીગત બધું કરે છે !
"ઓ પ્રિયતમ ! તું ક્યાં છો ?" "હું અહીં જ છું વહાલા ! તું દ્વાર ઉઘાડી અંદર આવી જા." 'આ મારું ઘર' કહેનારા મેં સૌ પ્રથમ મારા ઘરના દ્વાર ખોલી નાખ્યા. પછી વિસ્તારના, પછી રાજ્યના, પછી દેશના દ્વાર પણ ખોલી નાખ્યા. 'ઓ પ્રિયતમ ! મે બધા જ દ્વાર ઉઘાડ્યા છે. તું ક્યાં છો ?" મે ફરી પૂછ્યું. "ઓ પ્રિય ! તું બધાજ દ્વાર ઉઘાડી અંદર આવી જા. હું અહીં તારી જ રાહ જોઇ રહ્યો છું."તારી મધૂરવાણી સંભળાઈ. પછી તો મે ધર્મનું દ્વાર ઉઘાડ્યું, જાતિનું, રંગનું ને ભાષાનું ઉઘાડ્યું. માનવ-માનવ વચ્ચેનું તો માનવ અને જીવ માત્ર વચ્ચેનું દ્વાર પણ ઉઘાડ્યું ! છતાં તું ન જ મળ્યો ત્યારે હું રડી પડું તે પહેલા જ તું ફરીથી તારી મધૂર વાણીમાં બોલ્યો. "હવે આ છેલ્લું દ્વાર પણ ઉઘાડી જ નાખ પ્રિય !" ને મેં અંતિમ મારા ઋદયનુ દ્વાર પણ ખોલી નાખ્યું. ને જોયું તો મારા ઋદયનાં સિંહાસન પર બિરાજી તું મંદમંદ મલકતો હતો !
સાગરને પામવા વર્ષાની બૂંદોએ સાથે મળી ખળખળ વહેતું ઝરણું બનાવ્યું. ઝરણાઓએ સાથે મળી ઊછળતી કૂદતી નાનકડી નદી બનાવી. નાનકડી નદીમાં બીજી કેટલીય નદીઓ આવીને મળી ને ધીરગંભીર એવી મહાનદી બની. અનેક વળાંકને પાર કરીને અંતે સાગરમાં મળી ગઇ. ઓ માનવ ! ઈશ્વરને પામવા તું સામૂહિક પ્રયત્ન કેમ નથી કરતો ?
કમળને પામવા ભ્રમર ગુંજન કરી ગીતો ગાય છે. મેહુલિયાને પામવા મયૂર ટહુકાર કરી ગીતો ગાય છે. વસંતને પામવા બુલબુલ ગુલશનમાં ગીતો ગાય છે. ઓહ ! જીવનસંગીત વગર કોઈનો પ્રિયતમ ક્યાં કોઇ ને મળે છે !
ઓ પ્રિયતમ ! તું જેટલો "મને" પ્રેમ કરે છે તેટલો જ "અમને" પ્રેમ કરે છે. જ્યારે હું જેટલો "તને" પ્રેમ કરું છું તેટલો "તેમનેં" કરતો થઈ જઈશ ત્યારે તું પ્રાપ્ત થઈ જઈશ. "તારાં" ને પ્રેમ કર્યાં વગર "તને" શી રીતે પામી શકાય ?
મારા દિલના દરબારમાં એક વાર પધારજે તું નાથ ! અહી તારા રાજ દરબાર જેવો વૈભવ નથી. ને વળી ઐશ્વર્ય પણ નથી તેવું. અહી લાગણીની ભીનાશ છે. ને ઊર્મી નો ઉજાસ છે. તારા પ્રગાઢ સાનિધ્ય થી જન્મેલા નિઃશ્વાસની ઉષ્મા છે. તથા તારી પ્રત્યેના પ્રેમના ખીલવાનો પમરાટ છે. દેવતાઓની ભીડથી દૂર આત્માની હૂફમાં મારા ઋદયના સિંહાસન પર બિરાજી તો જો ! મારું રોમ રોમ પુલકિત થઈને તારી જ માટે નર્તન કરશે. શ્વાસોની સીતારી બજાવતુ ઋદય ધક ધક કરતુ મ્રુદંગ વગાડશે. ને આંખો અશ્રુ થકી તારી જ આરતી ઉતારશે ! સ્વર્ગના સુખ સામે મારા પ્રેમની સાદગીથી તને સ્વર્ગેય ભુલાવી દઈશ હો પ્રિયતમ ! તું એકવાર આવી તો જો !
ઓ પ્રિયતમ ! તેઓ કહે છે કે તું તેમને ક્યાંય દેખાતો નથી ! વહેલી પરોઢે તાજા ખીલેલા ને ઝાકળમાં નહાયેલા ગુલાબનાં પુષ્પો ને ચૂંટવા તેઓ જાય છે. ત્યારે તાજા ખીલેલા ગુલાબના પુષ્પોની મહેકથી પ્રસન્ન એવા તેઓ પતંગિયાની ઉડાઉડને નિહાળે છે. માથામાં સિંદૂરથી શોભતી નવોઢા તેમને નિહાળી આમ જ નજરો ઢાળી જાય છે. ત્યારે તેનાં ફૂલગુલાબી મુખ પર પડેલા શરમના શેરડાઓનીં લાલિમા તેઓ નિહાળે છે.
અરે ! પારણે ઝૂલતા પેલા બાલુડાનાં સુકુમાર મુખને ચૂમવા તેઓ જ્યારે જાય છે ત્યારે હમણાં જ જાગેલું બાળક સહેજ આળસ મરડી તેમની જ સામે મોં મલકાવી ધીમો કિલકિલાટ કરે છે, તે સંગીત પણ તેમને સંભળાય છે. ખરેખર ગુલાબના પુષ્પોનો પમરાટ, નવોઢા નાં મુખનું લાવણ્ય તો નાનકડા બાલુડાનાં ગાલની સ્નિગ્ધતા તેઓ ખૂબ નજીકથી અનુભવે છે... ને છતાં તેઓ કહે છે કે તું તેમને ક્યાંય દેખાતો નથી !
એક દિવસ ઈશ્વરનું સ્મિત ખોવાયું ને સૌ શોધવા નીકળી પડ્યા. તેમણે નદી નાળાને ગીરી કંદરાઓ ખૂંદી જોયા પણ તે ત્યાં નહોતું ! તેમણે પશુ પંખી ને મનુષ્યોમાં જોયું પણ તે ત્યાં પણ નહોતું ! તેમણે ધરતી અને આકાશમાં જોયું તે ત્યાં પણ નહોતું ! અચાનક તેમને તે મળી ગયું ! તે તો નાનકડા પુષ્પમા છુપાઇને બેઠું હતું !
ફોરમ મહેકી ને પહેચાન થઈ પુષ્પોની !
આ ગુલાબનીં...આ મોગરાનીં...આ જૂઈ મહેકી !
અરે ! સુગંધ જ જીવન છે પુષ્પોનું !
કરમાવું કંઈ મૃત્યુ નથી !
ઓ પ્રિયતમ ! ક્યારેક જીવનમાં એવી ય ક્ષણ આવે છે જ્યારે જીવન કરતાં મૃત્યુ અમને પ્યારું લાગે છે ! એ જ તો ક્ષણ હોય છે જ્યારે જીંદગી હારી જાય છે પ્રયત્નો થી ! ને જીવન લાચાર બની જાય છે મૃત્યુ સામે ! એવા ગાઢ અંધકારમાં પણ તું રોશની લઇને આવે જ છે હો નાથ ! તોફાનમાં ઘેરાયેલી જીવન નૈયા ને નાવિક બની પાર ઉતારે જ છે...પણ શું અમે એક ક્ષણ પણ ઋદયપૂર્વક "એવા સમયે" તને પોકારીએ છીએ ખરાં ? કે બસ હારી જ જઈએ છીએ જીંદગીથી ? તોફાનમાં ય દીપક પ્રગટે છે...તું જ્યોત સ્વરુપે ક્યાં નથી ? પરંતુ ઋદયપૂર્વકનીં પ્રાર્થનાં રૂપી અમે ખોબો જ ક્યાં ધરીએ છીએ ? ને છતાં કહીએ છીએ કે દીપક હારી જાય છે તોફાન સામે !
ઓ પ્રિયતમ ! તું તો અવની પર નભની જેમ છવાયો જ છે નિરંતર !
આ તો અમે જ ક્યારેક અમાસ તો ક્યારેક પૂનમ બની જઈએ છીએ !
આ તો અમે જ ક્યારેક અમાસ તો ક્યારેક પૂનમ બની જઈએ છીએ !
શબ્દો તમે એકાંતમાં તો હૈયું ખોલો !
એક અહેસાસ છે મારો પ્રિયતમ !
તેને ય તમે શબ્દોથી કાં તોળો ?
તમે શું જાણો વિરહની વેદનાં !
નહીંતર તેનાં તરફી ના બોલો !
અધરામૃતનું પાન કરવા
તમે જ છાનામાના ગ્યાતા !
એક અહેસાસ છે મારો પ્રિયતમ !
તેને ય તમે શબ્દોથી કાં તોળો ?
તમે શું જાણો વિરહની વેદનાં !
નહીંતર તેનાં તરફી ના બોલો !
અધરામૃતનું પાન કરવા
તમે જ છાનામાના ગ્યાતા !
ભૂલી જઈ સાનભાન તમારું !
બંસીનાં સૂર બનીને વહ્યાંતાં !
એકવાર ખોલી નાંખો હૈયું તમારું
આમ અશ્રુ બનીને કાં ટપકો ?
શબ્દો તમે એકાંતમાં તો કંઈ બોલો !
બંસીનાં સૂર બનીને વહ્યાંતાં !
એકવાર ખોલી નાંખો હૈયું તમારું
આમ અશ્રુ બનીને કાં ટપકો ?
શબ્દો તમે એકાંતમાં તો કંઈ બોલો !
એક એક હાલરડે હીંચોળી
માતા પારણા માં જ મમતા વાવતી હતી !
હવે હાલરડું નથી...
હવે હાલરડું નથી...
તો માતા પ્રત્યેની પુત્રને મમતા પણ ક્યાં છે ?
ઓ પ્રિયતમ ! મારું સમગ્ર અસ્તિત્વ જ જ્યારે તારાંમાં લીન બન્યું છે નાથ ! ત્યારે તું જ કહે તેને ક્યાં શોધું ? " ચરણોમાં." અંદરથી જવાબ મળ્યો.
ઓ નિર્દયી પ્રિયતમ ! તારાં વિરહની વેદનામાં એક દિ મીરાં પણ રડી હશે ! નહીંતર ન થાય આવી અમર રચનાઓ...એ અશ્રુ જ શબ્દો બનીને ટપક્યાં હશે. લખવું તો તેને ય ઘણું હતું. પરંતુ શબ્દોની અછત રહી હશે ! અશ્રુ લીન બન્યાં જ્યારે મૌનમાં ત્યારે જ શબ્દો બની ને ટપક્યાં હશે...અમે શું સમજીયે શબ્દોનાં ભાવને ? તે સમજવા તો વિરહની વેદનાં સમજવી પડે ! ક્યાંથી લાવીયે એવી સમજણ ? તે સમજવા તો એકવાર મીરાં બનીને તારાં પ્રેમમાં ઝૂરવું પડે !
તું તો હેલી બની આવે છે કરુણાની નાથ !
પણ મારી ભૂમિ છપ્પનિયાં કાળની છે...
તું પુર બનીને આવે તો કંઈક તરસ છીપે !
પણ મારી ભૂમિ છપ્પનિયાં કાળની છે...
તું પુર બનીને આવે તો કંઈક તરસ છીપે !
શહિદોનાં રક્તનાં ટીપાં
આજે શોભી ઉઠ્યાં
દરેકનીં આંગળી પર...
માં ભારતિનીં લોકશાહીને જીવંત રાખવા !
( મતદાનનાં દિવસે. )
ઓ વીતરાગી નાજુક મન !
તું આવું તો કઠોર શાને ?
દર્દ કે ખુશી તો મારાં છે તને તેથી શું ?
તેથી જ તને કહું છું કે પત્થર સમ તને
બરફનીં જેમ પીગળતાં જ ક્યાં આવડે છે ?
સ્પર્શ ફૂલનો જ કરે છે તું
કાંટાનીં વેદનાં ક્યારેય સહી છે ?
માન્યું કે તું તો આઘાત છે
મારાં જ પ્રત્યાઘાતનો !
પણ હવે તો સમાધાન પામ !
અરે ! મળશે જ પ્રિયતમ ! એક વાર આપણનેં
આમ મરી મરી ને તે જીવાતુ હશે કે ?
તું આવું તો કઠોર શાને ?
દર્દ કે ખુશી તો મારાં છે તને તેથી શું ?
તેથી જ તને કહું છું કે પત્થર સમ તને
બરફનીં જેમ પીગળતાં જ ક્યાં આવડે છે ?
સ્પર્શ ફૂલનો જ કરે છે તું
કાંટાનીં વેદનાં ક્યારેય સહી છે ?
માન્યું કે તું તો આઘાત છે
મારાં જ પ્રત્યાઘાતનો !
પણ હવે તો સમાધાન પામ !
અરે ! મળશે જ પ્રિયતમ ! એક વાર આપણનેં
આમ મરી મરી ને તે જીવાતુ હશે કે ?
વહેલી પરોઢિયે દ્વાર પર તારાં
હું જ ઊભો છું ઓ પ્રિય !
તું દ્વાર તો ઊઘાડ !
હજુ તો બાળકની આંખ નીંદર ઘેરી છે.
રાતનાં ચોકીદાર શ્વાન હજુ ઘોરે છે.
ક્યાં જાગ્યો છે મંદિરનો દેવતા પણ...
હજુ તો કુકડાએ પણ છડી ક્યાં પોકારી છે ?
એક વાર અંદરથી પૂછ તો ખરો...
"તમે કોણ છો ભાઈ ?"
હું તરસુ છું તને જ પામવા ખરેખર અને
તારી જ માટે
તારાં જ દ્વારે
યુગોથી હું આવું છું.
મારો ધીમો પગરવ તને સંભળાય છે ?
મને જ પામવા
આમ રઘવાયો
રાતદીન તું ભટકે છે !
વહેલી પરોઢિયે દ્વાર પર તારાં
હું જ ઊભો છું ઓ પ્રિય !
તું દ્વાર તો ઊઘાડ !
હું જ છું એ ઊષા નું પહેલું કિરણ...
તું મને ક્યાં ઓળખે છે ?
ધકધક કરતો
પ્રતિપળ ગુંજતો
ઘંટારવ એ હું છું.
તારી મહીં તારાં જ સ્વરુપને
એક વાર અંદરથી પૂછ તો ખરો...
"તમે કોણ છો ભાઈ ?"
આજે પરમ ચૈતન્ય
દ્વાર પર તારાં
પ્રવેશવા તારી જ રાહ જુએ છે...
બસ તું દ્વાર ઊઘાડ.
બસ તું દ્વાર ઊઘાડ.
હું જ ઊભો છું ઓ પ્રિય !
તું દ્વાર તો ઊઘાડ !
હજુ તો બાળકની આંખ નીંદર ઘેરી છે.
રાતનાં ચોકીદાર શ્વાન હજુ ઘોરે છે.
ક્યાં જાગ્યો છે મંદિરનો દેવતા પણ...
હજુ તો કુકડાએ પણ છડી ક્યાં પોકારી છે ?
એક વાર અંદરથી પૂછ તો ખરો...
"તમે કોણ છો ભાઈ ?"
હું તરસુ છું તને જ પામવા ખરેખર અને
તારી જ માટે
તારાં જ દ્વારે
યુગોથી હું આવું છું.
મારો ધીમો પગરવ તને સંભળાય છે ?
મને જ પામવા
આમ રઘવાયો
રાતદીન તું ભટકે છે !
વહેલી પરોઢિયે દ્વાર પર તારાં
હું જ ઊભો છું ઓ પ્રિય !
તું દ્વાર તો ઊઘાડ !
હું જ છું એ ઊષા નું પહેલું કિરણ...
તું મને ક્યાં ઓળખે છે ?
ધકધક કરતો
પ્રતિપળ ગુંજતો
ઘંટારવ એ હું છું.
તારી મહીં તારાં જ સ્વરુપને
એક વાર અંદરથી પૂછ તો ખરો...
"તમે કોણ છો ભાઈ ?"
આજે પરમ ચૈતન્ય
દ્વાર પર તારાં
પ્રવેશવા તારી જ રાહ જુએ છે...
બસ તું દ્વાર ઊઘાડ.
બસ તું દ્વાર ઊઘાડ.
મન તું શબ્દે શબ્દે ભડકે ભડકે બળે તો
અમ્રુત બનીને અવતરે છે મૌન !
લોક ધ્યાન તેને કહે છે...
જ્યાં શબ્દો વિરમે છે.
મન ઈશમાં ભળે છે .
ને વાણી બને છે મૌન !
અમ્રુત બનીને અવતરે છે મૌન !
લોક ધ્યાન તેને કહે છે...
જ્યાં શબ્દો વિરમે છે.
મન ઈશમાં ભળે છે .
ને વાણી બને છે મૌન !
તું મને વહાલ કરે છે અને કહે છે કે "તું મારું જ સ્વરૂપ છે." "આત્મા એજ પરમાત્મા છે. તું આત્મ સ્વરૂપછે. તારાં આત્મા સ્વરુપે હું જ રહેલો છું." અને હું આત્માને શોધવા નીકળી પડું છું. તું મારું ભોળપણ જોઇ હસી પડે છે. અને ઇશારો કરે છે કે "અંદર જો." પરંતુ મને તો હાડમાંસનાં કોથળા સિવાય કંઈ જ દેખાતું નથી. માન્યું કે મારા સ્વરુપે તું જ રહેલો છે...પરંતુ અહિં નથી તો માર્ગ દેખાતો ...નથી મંઝિલ દેખાતી ને સ્વયં ને ઠાલું આશ્વાસન શી રીતે આપું નાથ ? હું છેક જ આવો શૂન્ય, અજ્ઞાની અને મૂઢ છું. તને લાજ નથી આવતી ?
મેં દ્વારે તોરણ બાંધ્યાં. ઢોલિયાને ઝાપટી વ્યવસ્થિત ગોઠવ્યો. ઝૂંપડીનાં એક એક ખુણાંને વાળીઝુડી સ્વચ્છ કરી નાંખ્યો. દિવડાંને માંજીને ટોકરી ચકચકિત કરી નાંખ્યાં. આંગણાંમાં સુંદર રંગોળી કરી. છાબ ભરીને ફળને તાજાં પુષ્પો તૈયાર રાખ્યાં...આજે તું સજોડે પધારવાનો હતો !
લક્ષ્મીનારાયણને શી રીતે આવકારીશ ? ક્યાં આસન આપીશ ? હું રોમાંચિત થઈ ઊઠ્યો. એટલામાં દ્વાર ખખડ્યું ને હું હાથમાં માળા લઈને તૈયાર હતો. પરંતુ...પરંતુ તું એકલો જ હતો ! "કેમ એકલો ?" હું ઝંખવાણો પડી ગયો ! "હું અર્ધનારીનટેશ્વર છું ભોળા !" કહિ તેં ઢોલિયામાં જગ્યા લીધી.
ઓ પ્રિયતમ ! રથનું પૈડું હાથમાં લઈને મને પૂર્ણત્વ આપવા જ તું ધસ્યો હતો ! કોને સમજાય આ ગેબી રમત ! એ ભોળા તો દેહનાં વિસર્જનને જ ઈચ્છામૃત્યુ કહે છે !
જ્યારે એક ગાયક આત્માથી પોતાનાં ગુરુનાં આત્મામાં તન્મયાકાર થઈ ને ગાય છે , ત્યારે તેનાં ગુરુનાં આભામંડળ માંથી પ્રાપ્ત ચૈતન્યને પોતાનાં શ્રોતા સુધી પહોંચાડવા લાગે છે. તેનું પોતાનું અસ્તિત્વ શૂન્ય થઈ જાય છે અને તેનાં કંઠથી ગાયન નહીં ચૈતન્ય વહેવા લાગે છે ! જે શ્રોતાવર્ગને પણ નિર્વિચાર બનાવી દે છે. આ નિઃશબ્દ સંગીતમાં સૌ તન્મયાકાર થઈ જાય છે. સમય પણ માનો થંભી જાય છે. પળભર બધું જ વીસરાઈ જાય છે...ઓ ગાયન ! તું કંઠથી નહીં તો કલમથી અભિવ્યક્ત થા ! શબ્દોનાં ઓ સંગીત ! તું બસ વહી જ નીકળ...આ કાગળ તારી રાહ જુએ છે !
ઓ પ્રિયતમ ! તારાં મિલનની તડપમાં જીવનની ઈચ્છા સુધ્ધા હોમાઈ ગઈ ! હવે અસ્તિત્વનું ભાન જ કોને છે ? જ્યારે લીન તારાંમાં જ થઈ ગયાં ત્યારે અસ્તિત્વ કોનું અને કેવું ? આ નશ્વર દેહ ? એ હાલતાં ચાલતાં પુતળા ને તમે જીવંત ગણો છો ? ઓ પ્રિયતમ ! તારાંમાં એકાકાર થઈ ગયાં પછી જીવન કોનું અને જીવંત કોણ ? અરે ! આજ તો છે ઈચ્છામૃત્યુ ! આજ તો છે મોક્ષ ! ને આજ તો છે જીવંત સમાધિ ! એક દેહધારી ની સંપૂર્ણ જીવન્મુક્ત અવસ્થા ! શું આને જ જીવન કહે છે ? ખરું જીવન ?
આ વિશાળ વ્રુક્ષ નીચેનાં પત્થર ને ખબર છે લોકો કેમ પત્થર કહે છે ?
આ વિશાળ વ્રુક્ષ બીજ માંથી એક દિ તેની જ નીચેથી તો કોળ્યું હતું !
આ વિશાળ વ્રુક્ષ બીજ માંથી એક દિ તેની જ નીચેથી તો કોળ્યું હતું !
મેં ઈશ્વરને પ્રસાદ ધર્યો...
અને તે ક્યારે સ્વીકારે તેની રાહ જોતો બેસી રહ્યો.
થોડી વારમાં દરમાંથી ઊંદર નિકળ્યાં.
ને બધો જ પ્રસાદ લઈ ગયાં...
ઈશ્વર તો પણ મલકાતો રહ્યો !
કદાચ...
પ્રસાદની ઈશ્વર કરતાં ઊંદર ને વધુ જરૂર હશે !
અને તે ક્યારે સ્વીકારે તેની રાહ જોતો બેસી રહ્યો.
થોડી વારમાં દરમાંથી ઊંદર નિકળ્યાં.
ને બધો જ પ્રસાદ લઈ ગયાં...
ઈશ્વર તો પણ મલકાતો રહ્યો !
કદાચ...
પ્રસાદની ઈશ્વર કરતાં ઊંદર ને વધુ જરૂર હશે !
ઓ અક્ષર ! તારો અંતિમ મુકામ શો ?
"શબ્દ !"
ઓ શબ્દ ! તારો અંતિમ મુકામ શો ?
"ઈશ્વર પ્રાપ્તિ !"
ઓહો ! હવે મને ખબર પડી કે
મંત્રમાં શબ્દો કેમ વપરાય છે ?
તમે સમજી ગયાં ?
હું શબ્દોને કેમ આરાધું છું !
તું તારો અનમોલ ખજાનો લુટાવી રહ્યો હતો. તેં તારાં રત્ન ભંડારો, આભુષણ, માલ ખજાનાં, હાથી, ઘોડા, પશુ, પંખી બધું જ લુટાવી દીધું. ત્યાં સુધી કે મુગટ, માળા, મોરપિચ્છ તો બંસરી પણ આપી દીધાં. છેલ્લે છેલ્લે કેટલાંક ભક્તો જરકસિજામા ને પીળું પીતાંબર પણ લઈ ગયાં ! તારી દિગંબર મૂર્તિ સિવાય કંઈ જ બાકી ન રહ્યું. હું તો સ્તબ્ધ બનીને જોઈ જ રહ્યો ! ત્યાં જ વળી કેટલાંક ભક્તો કિર્તન કરતાં પધાર્યાં... હવે તું શું આપીશ ? હું તો અવાક બનીને જોઈ જ રહ્યો. અને તેં તારી જાતને પણ લુટાવી દીધી. તેઓ તારી મૂર્તિ લઈને જતાં હતાં ત્યાં જ તારી નજર મારાં ઊપર પડી ! હું તો હજુ બાકી જ હતો નેં...મારે કશું જ નથી જોઈતું મારાં નાથ...હું આંસુ ઓ લૂંછતો બોલું તે પહેલાં તેં મને તારી મૂર્તિ નીં જગ્યાએ ઊભો રાખ્યો. ને ફરી ઘંટારવ શરુ થયો !
જો તું મને તાંદુલ બનાવે તો
તારી પહેલી બે મુઠ્ઠીઓમાં સ્થાન આપજે નાથ !
ત્રીજી મુઠ્ઠીનાં તાંદુલ મારે નથી બનવું !
તારી પહેલી બે મુઠ્ઠીઓમાં સ્થાન આપજે નાથ !
ત્રીજી મુઠ્ઠીનાં તાંદુલ મારે નથી બનવું !
માટીનું શરીર આ
માટીમાં મળ્યાં છતાં
ચંદનનીં જેમ સુગંધ રેલાવે છે !
લોક તેથી જ સમાધિ તેની બનાવે છે.
માનતાઓ પુરી થાય ત્યાં
દુવાઓ કબૂલ થાય છે.
લોક તેથી જ મજાર પર તેનિં
મસ્તક આમ નમાવે છે !
એ જ તો ફરક હોય છે દોસ્ત !
પૂતળામાં ને મૂર્તિમાં !
એક મરેલાં ને મારી જાય છે
ને એક આમ જ અમર થઈ જાય છે !
માટીમાં મળ્યાં છતાં
ચંદનનીં જેમ સુગંધ રેલાવે છે !
લોક તેથી જ સમાધિ તેની બનાવે છે.
માનતાઓ પુરી થાય ત્યાં
દુવાઓ કબૂલ થાય છે.
લોક તેથી જ મજાર પર તેનિં
મસ્તક આમ નમાવે છે !
એ જ તો ફરક હોય છે દોસ્ત !
પૂતળામાં ને મૂર્તિમાં !
એક મરેલાં ને મારી જાય છે
ને એક આમ જ અમર થઈ જાય છે !
નિજાનંદનો ઘુંટ ભરિને
તારી મસ્તી ને મેં પીધી છે !
હવે પડી રહેવા દે ઓ દુનિયા મને
બદનામ થવાની ફુરસદ નથી !
લો, ફરી લો કહીને આમ અચાનક
ખડકિ કોણે ખોલી છે !
હવે ક્યાં છે હોંશ ઓ પ્રિયતમ મારાં !
તું કેવો અનાડી છે !
છે તું , છું હું ; આ કલમ હવે તો લથડી છે !
તારાં જ નામની મસ્તિ મહીં
આ દુનિયાને મેં ઘોળી છે !
તારી મસ્તી ને મેં પીધી છે !
હવે પડી રહેવા દે ઓ દુનિયા મને
બદનામ થવાની ફુરસદ નથી !
લો, ફરી લો કહીને આમ અચાનક
ખડકિ કોણે ખોલી છે !
હવે ક્યાં છે હોંશ ઓ પ્રિયતમ મારાં !
તું કેવો અનાડી છે !
છે તું , છું હું ; આ કલમ હવે તો લથડી છે !
તારાં જ નામની મસ્તિ મહીં
આ દુનિયાને મેં ઘોળી છે !
આ ઝૂંપડી દીપક છે ને હું તેમાંની વાટ !
તું જ્યોતિ બનીને આવ એટલે જગત આખાંને પ્રજ્વાળિયે !
"હું" "તું" ને આપણું પરસ્પર સાનિધ્ય...
પછી છોને પ્રકાશ રેલાય !
તું જ્યોતિ બનીને આવ એટલે જગત આખાંને પ્રજ્વાળિયે !
"હું" "તું" ને આપણું પરસ્પર સાનિધ્ય...
પછી છોને પ્રકાશ રેલાય !
ઓ પ્રિયતમ ! એ વિડંબણા છે કે તારાં દરબારમાં હું આવી નથી શકતો. ને આ ઝૂંપડીમાં તું દરબાર ભરી નથી શકતો ! તું તો રાત્રિની નીરવતામાં એકાંતનું ઓઢણું ઓઢીને મારાં માટે મારી ઝૂંપડીમાં આવ...તું તારાં દરબારને છોડી દે જે ; હું તારાં દરબારમાં મારું સ્થાન હોવાનો આગ્રહ છોડી દઇશ !
વતનથી દુર અમે સાવ સુક્કિભઠ્ઠ ભૂમિ જેવાં...સુક્કિભઠ્ઠ ભૂમિ પર પડીને શોષાઈ ગયેલાં પેલાં ટીપાંને શું પૂછો છો તેને ધરતી કેવી લાગી ? તમે તો સુક્કિભઠ્ઠ ભૂમિને પૂછો તેને વર્ષા કેવી લાગી ? ઓ વતનની યાદ માં આંખમાંથી ટપકી પડતું આંસું ! તું અમારાં માટે વર્ષાનું એક બુંદ છો હો !
મારી પાસે ય તારી એકાદિ રૂપકડી મૂર્તિ હોય તો કેવું સારું ? નેં તું આવ્યો ત્યારે મેં તારી પાસે મૂર્તિ માંગી. "ત્યાં જઈને લઈ લે." કહિ તેં બારી બહાર દેખાતાં પર્વત તરફ ઈશારો કર્યો. આખો ય પર્વત ખૂંદી નાંખી "મૂર્તિ ક્યાંય નથી." કહિ હું હાંફતો હાંફતો ઊભો રહ્યો ! "અરે !" કહિ તું મોહક સ્મિત કરતો મારી સાથે ચાલ્યો. મને કહે "મૂર્તિ ક્યાં નથી ?" "ક્યાં છે ?" મેં ફરી ચીસ પાડી. તેણે એક શિલા પાસે બેસી ચાંદીની હથોડી ને સોનાનાં ટાંકણાથી શિલાને કંડારવા માંડી. તે કંડારતો ગયો ને મૂર્તિ પ્રગટ થવા લાગી ! મૂર્તિઓ તો બધે જ હતી !
કોઈ ઊછળતું કૂદતું ગાય છે ! તો કોઈ કિનારે ઘૂઘવાય છે ! કોઈ ટમટમે છે રાતભર ! તો કોઈ રાત આખી રેલાય છે ! કોઈ કરતું ઊડાઊડ ! તો કોઈ ખીલીને કરમાય છે ! કોઈ ઝબૂકિ જતું પલભર ! તો કોઈ આમજ વરસી જાય છે ! કોઈ કુંજતું, કોઈ ગહેકતું, કોઈ ગર્જતું, કોઈ ટહુકતું, કોઈ પ્રગટતું, કોઈ રણકતું, તો કોઈ નજરો ઢાળી જાય છે...ઓ પ્રિયતમ ! આ તો સૌનાં પ્રેમની ભાષા છે અલગ અલગ...જોને કેવાં દિવાનાં છે સૌ તારાં જ પ્રેમમાં !
એ તારાં કારુણ્યનો પ્રસાદ છે પ્રિયતમ !
જે શબ્દો દ્વાર અભિવ્યક્ત થાય છે !
બાકી મહાદેવજી સાથે નંદિ ની પૂજા ક્યાં નથી થતી !
જે શબ્દો દ્વાર અભિવ્યક્ત થાય છે !
બાકી મહાદેવજી સાથે નંદિ ની પૂજા ક્યાં નથી થતી !
ઓ વર્ષા તું ક્યાંથી આવી ?
વર્ષા એ વાદળો તરફ ઈશારો કર્યો.
વાદળો એ સૂર્ય તરફ ઈશારો કર્યો.
સૂર્ય એ સમુદ્ર તરફ ઈશારો કર્યો.
સમુદ્ર એ નદીઓ તરફ ઈશારો કર્યો.
નદીઓ એ ઝરણા તરફ ઈશારો કર્યો.
ઝરણાઓ એ પર્વતો તરફ ઈશારો કર્યો.
પર્વતો એ વાદળો તરફ ઈશારો કર્યો...
અચાનક ક્યાંક થી વીજળી ઝબૂકિ ,
વાદળો ગગડ્યાં ને ધીમી ધારે વરસાદ શરુ થયો.
"ઓહ પ્રિયતમ ! લુચ્ચાં તો તું છે !"
હું બબડ્યો ને મોર ટહુકવા લાગ્યો !
વર્ષા એ વાદળો તરફ ઈશારો કર્યો.
વાદળો એ સૂર્ય તરફ ઈશારો કર્યો.
સૂર્ય એ સમુદ્ર તરફ ઈશારો કર્યો.
સમુદ્ર એ નદીઓ તરફ ઈશારો કર્યો.
નદીઓ એ ઝરણા તરફ ઈશારો કર્યો.
ઝરણાઓ એ પર્વતો તરફ ઈશારો કર્યો.
પર્વતો એ વાદળો તરફ ઈશારો કર્યો...
અચાનક ક્યાંક થી વીજળી ઝબૂકિ ,
વાદળો ગગડ્યાં ને ધીમી ધારે વરસાદ શરુ થયો.
"ઓહ પ્રિયતમ ! લુચ્ચાં તો તું છે !"
હું બબડ્યો ને મોર ટહુકવા લાગ્યો !
ઓ પ્રિયતમ ! તેઓ પૂછે છે તારાં પ્રેમની મદિરા અમને કેવી લાગી ?
અમને શું ખબર ? હજુ પહેલાં ઘૂંટનો નશો ક્યાં ઊતર્યો છે ?
અમને શું ખબર ? હજુ પહેલાં ઘૂંટનો નશો ક્યાં ઊતર્યો છે ?
વહેલી પરોઢે રાત્રીનીં નીરવતામાં કોઈ પનિહારી કૂવા તરફ ચાલી.
"ઓ પ્રિયતમ ! તું ક્યાં" ? મારાંથી પુછાઈ ગયું .
છમછમ કરતાં તેનાં ઝાંઝર તરફ તેણે ઈશારો કર્યો.
કૂવાકાંઠાં ની ભેંકારતા જોઈ હું છળી ઊઠ્યો.
"તું ક્યાં" ? મેં ફરીથી પૂછ્યું.
પનિહારી એ ઘડો કૂવામાં નાંખ્યો.
ને ગરગડી કિચૂડકિચૂડ બોલી ઊઠી.
"ઓ ઠીક !" મને સંતોષ થયો.
ઠંડું શીતળ જળ જાણે કોઈ જોગી ધ્યાનમગ્ન હતો !
"તું ક્યાં" ? મેં પૂછ્યું. છપાક કરીને ઘડો પાણીને સ્પર્શ્યો.
છમછમ...કિચૂડકિચૂડ...છપાક...ને હવે ?
બુડબુડ કહિ તેં જવાબ વાળ્યો !
પછી તો એક પનિહારી આવી, ત્યાં જ બીજી આવી,
ત્રીજી આવી ને આખ્ખો કૂવો કોલાહલથી ઊભરાઈ ગયો !
"ઓ પ્રિયતમ ! તું ક્યાં" ? મારાંથી પુછાઈ ગયું .
છમછમ કરતાં તેનાં ઝાંઝર તરફ તેણે ઈશારો કર્યો.
કૂવાકાંઠાં ની ભેંકારતા જોઈ હું છળી ઊઠ્યો.
"તું ક્યાં" ? મેં ફરીથી પૂછ્યું.
પનિહારી એ ઘડો કૂવામાં નાંખ્યો.
ને ગરગડી કિચૂડકિચૂડ બોલી ઊઠી.
"ઓ ઠીક !" મને સંતોષ થયો.
ઠંડું શીતળ જળ જાણે કોઈ જોગી ધ્યાનમગ્ન હતો !
"તું ક્યાં" ? મેં પૂછ્યું. છપાક કરીને ઘડો પાણીને સ્પર્શ્યો.
છમછમ...કિચૂડકિચૂડ...છપાક...ને હવે ?
બુડબુડ કહિ તેં જવાબ વાળ્યો !
પછી તો એક પનિહારી આવી, ત્યાં જ બીજી આવી,
ત્રીજી આવી ને આખ્ખો કૂવો કોલાહલથી ઊભરાઈ ગયો !
બાપરે ! કેટલી બધી ઊંચાઈ ? નાનકડું બચ્ચું આમ જ ડરતું હતું ! છેવટે માં રિસાઈ ને સામેની ડાળ પર બેસી ગઈ. પાસે ન જ આવી ત્યારે માં ને મનાવવા ડરતા બચ્ચાં એ કુદકો માર્યો...ને તેને આખ્ખિ દુનિયા મળી ગઈ !
ઓહો ! તમને એમ કે હું આ બધું બીજાઓ માટે લખું છું ? નાં ઓ પ્રિય ! હું "તેમની" કરુણાંનીં શાહીથી આત્મસ્ફુરણા ની કલમ વડે આ વ્યવહારુ દુનિયાનાં ખરબચડાં કાગળ પર તમારી જ માટે લખી રહ્યો છું. અહિં "તમે","તેઓ" અને આ "શબ્દો" સિવાય બીજું કોઈ જ નથી !
તેમને જોયા ત્યારે નજર ઠરી. તેમનાં આવવાનો ઢંઢેરો તો ક્યારનો પિટાયો હતો ! આટલી ભીડમાં તેઓ ક્યાંથી મળે અમને ! તેમને સપનાંનીં ટેવ ક્યાં નથી ? કોઈ કહે કેવો સરસ શણગાર છે ? કોઈ કહે કેવું મોહક સ્મિત ! શું અમથાં જ ટોળે વળ્યાં હશે લોક ! તેમણે વાંસળી તો વગાડી નહોતી ! જા તારી દીવાનગીને માફ કરી દીધી...તેની મોહિની આ બધાને ક્યાં નથી ?
માઝમ રાત્રે આમ ઘૂઘવતો સાગર
પેલિ રેલાયેલિ ચાંદનિને શું કહેતો હશે ?
"માં મને ગોદમાં લઈ લે નેં !"
ખારો હોય તો શું થયું
મમતા તો તેને ય જોઇતી હતી !
પેલિ રેલાયેલિ ચાંદનિને શું કહેતો હશે ?
"માં મને ગોદમાં લઈ લે નેં !"
ખારો હોય તો શું થયું
મમતા તો તેને ય જોઇતી હતી !
"તેણે" લખાવ્યું ને "અમે" લખ્યું.
ને નીચે અમારું રૂપકડું નામ પણ ટપકાવ્યું !
જાણે અમે જ ના લખ્યું હોય !
એક દિવસ "કોઈ" આવ્યું ને અમારું નામ ભુસીં પોતાનું લખી નાખ્યું !
અમે ગુસ્સે થયાં, મુઠ્ઠીઓ વાળી,દાંત કચકચાવ્યાં,
ડોળા ફાડ્યાં ને લાકડી લઈને દોડ્યાં !
"તેણે" લખાવ્યું ને "અમે" લખ્યું.
ને નીચે અમારું રૂપકડું નામ પણ ટપકાવ્યું !
જાણે અમે જ ના લખ્યું હોય !
"તેઓ" છતાં મલકાતાં જ રહ્યાં !
"કોઈ" ની શું ફરિયાદ કરીયે !
અમે પણ તો તેમ જ કર્યું !
ને નીચે અમારું રૂપકડું નામ પણ ટપકાવ્યું !
જાણે અમે જ ના લખ્યું હોય !
એક દિવસ "કોઈ" આવ્યું ને અમારું નામ ભુસીં પોતાનું લખી નાખ્યું !
અમે ગુસ્સે થયાં, મુઠ્ઠીઓ વાળી,દાંત કચકચાવ્યાં,
ડોળા ફાડ્યાં ને લાકડી લઈને દોડ્યાં !
"તેણે" લખાવ્યું ને "અમે" લખ્યું.
ને નીચે અમારું રૂપકડું નામ પણ ટપકાવ્યું !
જાણે અમે જ ના લખ્યું હોય !
"તેઓ" છતાં મલકાતાં જ રહ્યાં !
"કોઈ" ની શું ફરિયાદ કરીયે !
અમે પણ તો તેમ જ કર્યું !
નાનાં નાનાં ગલૂડિયાં રમતાં રમતાં છેક ઘરમાં આવી ચડ્યાં !
નાનું બાળક ઘરમાં નહોતું...
તેમને ખબર નહોતી કે નાનાં બાળક વગર ઘરમાં ન અવાય !
તારું બાળક ક્યાં ? અમે માતાને પૂછ્યું. માતા એ ચકડોળ તરફ ઈશારો કર્યો ! બાળક ચકડોળમાં બેઠું હતું. ચકડોળ બાળક નહોતું. પરમાત્મા ક્યાં ? અમે પૂછ્યું. તેમણે જીવંત સદગુરુ તરફ ઈશારો કર્યો. જીવંત સદગુરુ પરમાત્મા નહોતાં...તેઓ પરમાત્મામાં બેઠાં હતાં !
બારણે ગાય આવી.
ને બા ઘરમાંથી રોટલી લઈ આવ્યાં !
આવડી મોટી ગાય ને એક રોટલી !
આમાં ગાયનું શું પેટ ભરાય ?
નાં નાં...આમાં બાનું મન ભરાય !
આવડી મોટી ગાય ને એક રોટલી !
આમાં ગાયનું શું પેટ ભરાય ?
નાં નાં...આમાં બાનું મન ભરાય !
તે ન જ ઊઠી ત્યારે ગોવાળે તેનાં વાછરડાને ઊચકી લીધું ! ને ગાય હાંફળીફાંફળી તેની પાછળ પાછળ દોડી ! તું નથી જ આવતો ને પ્રિયતમ ! ચાલ , હું તારાં કાર્યને ઊચકી લઉ છું. હવે તો હાંફળોફાંફળો દોડીશ ને ? એમ કહિ અમે કલમ ઊચકી !
સૂરજ ની પાર, ચાંદતારાઓની પાર અનંત અફાટ ગહન અંતરિક્ષમાં છે શું ? અંધકાર...કાળુંડિબાંગ અંધકાર...જ્યાં સમય પણ શૂન્ય ને અસ્તિત્વ પણ શૂન્ય ! સંપૂર્ણ નિરપેક્ષતા. શું આજ જીવનનું સત્ય છે ? શૂન્ય !
અમે થાકી ગયાં હતાં ગુરુ ચરણ પર ચિત્ત રાખીને.
અમે ગુરુ કાર્ય ઉપાડી લીધું ને સદગુરુ અમારાં પર ચિત્ત રાખવા માંડ્યાં.
અમે ગુરુ કાર્ય ઉપાડી લીધું ને સદગુરુ અમારાં પર ચિત્ત રાખવા માંડ્યાં.
પ્રત્યક્ષ પ્રગટ ને તમે ક્યાં ઓળખો છો ? એટલે તો અમે છાતી ચીરીને દર્શન તમને કરાવ્યાં ! જીવંત સદગુરુ ની આ તે કેવી વિડંબણા ?
ઓ પ્રિયતમ ! તારા નામનો ચમત્કાર શાને ? તેની સાથે અનંત સકારાત્મક આત્માઓનીં સામુહિકતા જોડાયેલી છે ! જેઓ તને પ્રેમ કરે છે ! નામ તો મારુંય છે. જેની સાથે મારો નર્યો અહંકાર જોડાયેલો છે. મારું નામ એટલે જ મારી ઓળખાણ...મારું અસ્તિત્વ ! તારાં નામમાં લીન બનતાં મને મારું આ નામ જ રોકે છે !
આ ગેબી રમતમાં પ્રિયતમ ! હું હાર્યો તો જીત મારી. ને તું જીત્યો તોય જીત મારી...તને જીતવા નહીં દઉં હો નાથ ! મારી સાથે રમવું સહેલું નથી હો !
તારી સન્મુખ આવ્યો ને આંખમાંથી અશ્રુધારાઓ વહી નીકળી...તારી પાસે શું માંગું હું નાથ ! તું , હું, ને આ સાનિધ્ય...હવે જગત છોને વિસ્મ્રુત થાય !
ઓ પ્રિયતમ ! તારો રાજદરબાર જ્યારે પુરો થઈ જાય. ભક્તિરસમાં તરબોળ સૌ મદમાતાં લડખડાતાં વિદાય થઈ જાય. નિંદરઘેરિ રાતિ આંખોનીં મસ્તિ સહેજ ઓછી થઈ જાય. તું એકલો પડે ને ઘર યાદ આવિ જાય...તું ઉદાસ ન થઈશ હોં નાથ ! તારાં અનંતકોટિ સુર્ય સમાન તેજોમય સુવર્ણરથ પર આરુઢ થઈને તું મારી ઝુંપડીએ આવજે. હળવેકથી દ્વાર ઊઘાડી અંદર પ્રવેશ કરજે. અંદર શિતળ ચાંદનીં ફેલાયેલી હશે. આહલાદક સુગંધથી વાતાવરણ ઔલોકિક બન્યું હશે. પેલો દિપકેય ધ્યાનમગ્ન બન્યો હશે. ને હું ય તને જ યાદ કરતો ઢોલિયામાં સુતો હોઈશ! તું એ દિવ્ય શાંતિમાં ખલેલ પહોંચાડ્યા વગર શાંતિથી તારાં મુગટ,માળાઓ ને સુવર્ણાલંકારો ને ઊતારી મારી બાજુમાં પોઢિ જજે. શિતળ વાયુ તારાં વાંકડીયા વાળનાં ઝુલ્ફાઓ ઊડાડશે. ને તને ગાઢ ઊઘ આવી જશે. તારો બધો જ થાક ઉતરી જશે ! વહેલી પરોઢે જ્યારે મંદિરમાં શંખનાદ ને ઘંટારવ થાય તે પહેલાં સુરજનું કોમળ કિરણ બનીંને જગતને પ્રજ્વાળવા તું છાનોમાનો ચાલ્યો જજે હો બાપુ ! તને નહિં રોકિયે.
"હું દેવનાં પણ શિરનો શણગાર છું !"કહિ પુષ્પ જ્યારે મલકાતું હતું , ત્યારે દેવનાં ચરણકમળ રજ થવા ધૂપસળી સ્વયં ને જલાવી રહી હતી ! દેવશિરેથી કરમાયેલા પુષ્પો ઊતર્યાં ને ધૂપસળી પણ ભસ્મીભૂત થઈ..."મારું હવે કોઈ જ અસ્તિત્વ નથી હોંકે ! "છાબડીમાં પડેલાં ને બહાર ફેંકાવાનીં રાહ જોતાં કરમાયેલા પુષ્પોને શાશ્વતતાને વરેલી ધૂપસળીનીં સુગંધ ઘણું કહિ જતી હતી...સુગંધ તો પુષ્પોમાં પણ ક્યાં નહોતી ?
આ તે કેવી વિડંબણા છે ઓ પ્રિયતમ ! કે લક્ષ્મીજી સાથે તું આ ઝૂંપડીમાં આવી શકે તેમ નથી...અને આ ઝૂંપડીમાં બેઠેલાં તને લક્ષ્મીપતિ કોણ કહેશે ?
અમે ખાડો ખોદ્યો, માટી વાળી, ખાતર નાખ્યું, પાણી સિંચ્યું, કાંટાની વાડ કરી..અરે બધું જ કર્યું ! છતાં વ્રુક્ષ ન ઊગ્યું તે ન જ ઊગ્યું ! ન છૂટકે અમે તારે શરણ ગયાં. "ઓ પ્રિય ! તેં બધું જ કર્યું પરંતુ વ્રુક્ષનું બીજ ક્યાં ?" બસ, આવા જ અમે તને પામવાનાં પણ ફાંફાં મારિયે છિયે. ભજન, કિર્તન, વ્રત, ઉપવાસ બાપરે ! શું શું નથી કરતાં ? અને તું પૂછે છે કે "બીજ ક્યાં ?" અરેરે ! જીવંત સદગુરુ વગર અમારાંમાં બીજ કોણ રોપે ?
અમે જાણતાં હતાં કે પળભર પણ જો સાધુત્વ ગ્રહણ કરીશું તો જોગમાયા ઉદ્ધાર કરવા બધી જ લક્ષ્મણરેખાને તોડીને બહાર ધસી આવશે. તમે ઉદ્ધાર કરવા મજબૂર હતાં રામ ! અમે વિશ્વચેતનાને સાથે લઈ ગયાં હતાં !
જેનાં મોહક સ્મિત પર વારિ જઈને ઓવારણાં તમે લો છો ; તેનાં મુખ પર સ્મિત રેલાવવા તે દીપક જલી ઊઠ્યો છે, ધૂપસળી ભસ્મ ખેરવે છે, ચંદન જાત ઘસે છે ને પુષ્પો ક્ષણે ક્ષણે કરમાય છે !
કોઇએ રત્ન ભંડારો માંગ્યાં, કોઇએ મહેલને મિનારા માંગ્યાં, કોઇએ પુત્ર તો ભરથાર માંગ્યાં તો કોઇએ માલ ખજાના માંગ્યાં...જગતનો નાથ પ્રગટ થયો હતો. જે માંગે તે મળે તેમ હતું ! કોઇએ ચિરંજીવ આયુષ્ય તો કોઇએ કુબેર ભંડારો માંગ્યાં. "તને શું આપું ?" તેં પૂછ્યું. "તારી કરુણા આપ !" મેં કહ્યું. "તે તો છે જ. બીજું કંઈ ?" તેં આગ્રહ કર્યો . "તારું મોહક સ્મિત આપ." "હવે માંગને બાપુ !" તેં મોહક સ્મિત રેલાવ્યું. થોડીવાર તેને ટટળાવ્યા પછી મેં કહ્યું. "ઓ પ્રિયતમ ! આપવું જ હોય તો તારું અખંડ સાનિધ્ય આપ !" ને આંખમાં કયાંકથી આવી ચડેલાં અશ્રુઓએ તેને અદ્રષ્ય બનાવ્યો ! થોડીવારમાં અચાનક ઝૂંપડીની બારી સહેજ ખૂલી...અને આખ્ખિ ઝૂંપડીમાં ચંદનની સુગંધ જ સુગંધ ફેલાઈ ગઈ !
ઓ પ્રિયતમ ! આ પ્રશંસાનાં પુષ્પો તને જ સમર્પિત ! "તું" અને "તારાં" વચ્ચે મને ના ઢસડીશ ! ક્યાંક માધ્યમનાં દોષે તારું ચૈતન્ય દૂષિત ન થઈ જાય !
તારાં સાનિધ્યનીં એક ક્ષણ પણ પળભર મળે જો પ્રિયતમ ! તો તેમાં જ ડૂબી જાઉં...આ જગત આખ્ખાનું સામ્રાજ્ય બાપુ ! તારે જેને આપવું હોય તેને આપ !
શી મજાલ છે ઓ પ્રિયતમ ! કે તારી ઈચ્છા વગર આંસુનું એક ટીપું જો ટપકે ! તારાં સાંનિધ્યમાં સુખનું તો વિરહમાં દુખનું તો તેને ઋદય બનાવે છે !
કોને શોધું ઓ પ્રિયતમ ! બે તત્વ હોય તો શોધુંને ! કેવળ એક જ તત્વ હોય તો કોણ કોને શોધે ? શું કહ્યું ? મારું અસ્તિત્વ ? ઓ પ્રિયતમ ! આ પરપોટાને તું "તું" કહે છે ?
ઓ પ્રિયતમ ! મારો સંપૂર્ણ ભવિષ્યકાળ તને સમર્પિત કરુ છું. કહિ મેં દીપકમાં ઘી પૂર્યું. ઓ પ્રિયતમ ! મારો સંપૂર્ણ ભૂતકાળ પણ તને સમર્પિત કરું છું. કહિ મેં દીપકને પ્રગટાવ્યો. દીપક પજ્વલિત થઈ ઊઠ્યો. ઝૂંપડીમાં ચોમેર પ્રકાશ ફેલાઈ ગયો. મારાં જીવનનું વર્તમાન જીવંત થઈ ઊઠ્યું. વર્તમાન બનીને તું જ રેલાઈ રહ્યો !
મારાં જીવનમાં દુઃખ ક્યાંથી હોય ? તારાં ખભે માથું ઢાળી હું જરૂર પડ્યે ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી લઉં છું. ને મને ગાઢ રીતે ભેટીને તું મારી પીઠ પર હાથ ફેરવતો ફેરવતો હીબકે ચડેલાં મને મૌન રહીને આશ્વાસે છે. ઓ પ્રિયતમ ! મારી ઝૂંપડીનું આ દ્રષ્ય જોતાં નથી લાગતું કે તારું સાનિધ્ય પામેલા દુઃખી નથી હોતાં !
અમે પાણી માંગ્યું ને તેમણે અમ્રુત હાજર કર્યું ! જેનાં એક બુંદને માણવા આખ્ખિ જીંદગી ટુંકિ પડે ! સવાલ અમરત્વનો નથી...પણ શું તેનાથી તરસ છીપે ?
ધોમ ધખતા તાપમાં જ્યારે પગ મારાં દાઝતાં હતાં , બનીને વ્રુક્ષનીં શીતળ છાંયા ઓ પ્રિયતમ ! તું જ તો ઊભો હતો ! કડકડતી ઠંડીમાં જ્યારે અંગેઅંગ મારું ધ્રૂજતું હતું , બનીને તાપણું મને ગરમી આપવા તું જ તો ત્યારે પ્રગટ્યો હતો ! ધોધમાર વરસાદમાં હું અંગેઅંગ નીતરતો હતો , બનીને ઓથ કો અજ્ઞાત દિવાલની તું જ તો આશરો બન્યો હતો ! ઓ પ્રિયતમ ! તું મૂર્તિ બનીને જ પ્રગટ થા એવો મારો જરાય આગ્રહ નથી હો !
ચાલ , હવે હું સૂઈ જઊં છું ! કહિ તે જ્યારે ઘસઘસાટ ઊંઘી ગયો ત્યારે મંદિરનો દેવતા તેની માટે આખી રાત જાગતો રહ્યો !
વિશાળ વ્રુક્ષ પાનખરમાં છેક જ ઠૂંઠું બની ગયું છે...પરંતુ થોભ જીવ ! પ્રેમાળ પ્રક્રુતિમાતા તેને પુર્નઃ નવપલ્લવિત કરવાની છે ! આ ઠૂંઠામાં કેવું ઘટાદાર વ્રુક્ષ છુપાયેલું છે તેની તને ક્યાં ખબર છે ?
તારો રાજદરબાર જોઈ હૈયું ભરાઈ આવ્યું. આટલો વૈભવ ! આવું ચૈતન્ય ! આવો અલૌકિકતાનો ઊછળતો સાગર ! ચલ, હે ઋદય ! અહિંથી સરકી જઈયે...ક્યાંક તને ઝૂંપડીવાળાને કોઈ જોઈ જશે !
તેઓ સમાધિમાંથી બહાર આવી રાહ જોઈને બેઠાં ! ચિટ્ઠી કોની લઈને ગયાં હતાં અમે ! વાતચીત તો શું થવાની હતી ? તેઓએ ચૈતન્ય વહાવ્યું ને અમે મૌન બની ને અશ્રુઓ વહાવી રહ્યાં.
એટલો તો હક્ક છે પ્રિયતમ મારો કે પાંચ શબ્દોય સંભળાવી દઉં. વાણી બનીને જરૂર પડ્યે બે અશ્રુઓ વહાવી લઉં !
તારો વારો આવે ત્યારે કહીશ ઓ પ્રિયતમ ! કળીમાંથી પુષ્પ ખિલવાનીં ઘટનાં તો ખૂબ મોડી છે ! પહેલાં અમને ખાડો ખોદવા દે, માટી વાળવા દે, બીજારોપણ કરવા દે, ખાતર નાંખવા દે, જળ સિંચવા દે ને રાહ જોવા દે !
ત્યાં ગયાં ત્યારે ઋદય દ્રવિ ગયું ! તેઓ સાંઈનાથ ! સાંઈનાથ ! કહિ રડી પડ્યાં , તો હું પ્રિયતમ ! પ્રિયતમ ! પોકારી ઊઠ્યો ! તેઓ બોલ્યાં કેવી સુંદર દાઢિ ? મેં પૂછ્યું , તમે મોરલી વાગતી સાંભળી ? તેઓ સ્કાર્ફ પર વારિ ગયાં ને મેં મોરપિચ્છને ફરફરતું દીઠું ! આ તો ઈષ્કનીં દિવાનગિ છે નાથ ! આંખે દેખાય તે સામે નહી , હૈયામાં હોય તે આંખે દેખાય છે !
ઓ પ્રિયતમ ! તું જુદો ને હું જુદો એ તો અનાદિકાળથી હતું જ ! ત્યારે અમે પ્રગતિ ક્યાં કરિ ? અમારો આ દ્વૈતભાવ ક્યારે જશે ? એકવાર હિંમત થી કહિયે તો ખરાં કે તું નહીં હું જ તથા હું એ તું જ !
જ્યારે બધું જ મારું છે એવી ખબર પડી જાય છે ત્યારે કેવળ પ્રેમતત્વનું જ અસ્તિત્વ રહે છે. જ્યારે બધું જ મારું છે, બધું જ હું છું ; ત્યારે ઓ પ્રિયતમ ! ફરિયાદ કોને અને કેવી ? કોણ મારું ને કોણ તમારું ? અરે! ઝગડવું તો પણ કોની સાથે ? બસ , આ બધું મારું જ છે તેવી ખબર પડવાની જરૂર છે ! કોણ તમારું ? અરે! ઝગડવું તો પણ કોની સાથે ? બસ , આ બધું મારું જ છે તેવી ખબર પડવાની જરૂર છે !
હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ઈસાઈ...જેટલાં ધર્મો એટલાં પુષ્પો. જગત જાણે મહેકતું સુંદર મજાનું ઊપવન ! અફસોસ ! કેટલાક તેને એક જ પુષ્પનું ખેતર બનાવવા ઇચ્છે છે !
ઓ પ્રિયતમ ! તારી કરુણા કેટલી ? અમે તને પામિયે તે માટે તેં માથે રૂમાલ (સ્કાર્ફ) બાંધ્યો ને દાઢિ પણ વધારી દીધી ?
ઓહો ! તને એમ કે તું સદગુરુ બની જઈશ એટલે અમે તને નહીં ઓળખીયે એમ ? એલા! રુપ બદલવાથી કંઈ ગુણ થોડા બદલાઈ જાય છે ? અમે તને ન ઓળખી જઈએ નાથ ! તારું ચૈતન્ય અમારાંથી ક્યાં અજાણ્યું છે ?
ઓ પ્રિયતમ ! હું અક્ષરો વડે અ ક્ષર ને કંડારું છું. અવર્ણીય નું વર્ણન કરવા મથું છું ! નિરાકારને આકાર આપું છું...આ લેખની તો એક બહાનું છે નાથ ! તારાં વિરહનાં જ જખ્મો પર લેપ લગાવું છું. ઝુંરતાં ઋદયા ને મનાવું છું . આમ તો આમ તને મારી પાસે ને પાસે જ રાખુ છું. ઓ પ્રિયતમ ! સદેહે નહીં તો કઈ નહીં શબ્દદેહે તો પ્રગટ થા !
ઓ પ્રિયતમ ! તું તો હતો જ કરુણાનો સાગર ! આ તો ઠોકર મને વાગી ને રક્તરંજીત ચરણ તારાં થયાં ત્યારે છેક સમજાયું !
એમ તો હું ય ઘણી વાર મુંજાઈ જાઊં છું ઓ પ્રિયતમ ! કે આમ અચાનક આવું તે શી રીતે લખાયું ? તેથી જ તો તને કહું હું છું કે આનો લખનાર રચનાર નથી હો !
મેં સુંદર મેઘધનુષ્ય જોયું. હું ઝુમિ ઊઠ્યો. ઓ પ્રિયતમ ! આ તું જ છે હો ! મેં કહ્યું. મેં ઊછળતું કૂદતું ઝરણું જોયું. ને ખુશીથી તાળીઓ પાડતો હું નાચી ઊઠ્યો. આ તું જ છે હો ! મેં ફરીથી કહ્યું. ત્યાં જ કોમળ સૂરજ ઊગ્યો. સોનેરી કિરણો એ વાદળોને ચૂમ્યાં. કુકડાએ છડી પોકારી. ઓ પ્રિયતમ આ તું જ છે હો ! કહિ મેં તારાં ગળામાં પુષ્પોની માળા પહેરાવી. તું મોહક મલક્યો ને કહ્યું "અરે ભોળા આ તો દ્રષ્ય છે...ને તેથી જ ક્ષણભંગુર છે ! જ્યારે હું તો શાશ્વત છું ! આ બધું હું કેવી રીતે હોવાનો ?" "તો ?" મને ધ્રાસકો પડ્યો. "દ્રષ્ય ને છોડ ને દ્રષ્ટા માં દ્રષ્ટી નાંખ !" તેં ફરી મલકીને કહ્યું.
જો તમને તમારાં ઋદયનું સંગીત સંભળાય તો તેમનાં ઋદયનું સંગીત પણ સંભળાય...અને જો ખરેખર તેમ બને તો તમારાં કરતાં મોટો આ જગતનો પ્રેમી બીજો કોઈ જ ન હોય !
પુષ્પની સુગંધને ઝડપથી પોતાનાં ખોબામાં ભરી લઈ ને દુર દુર સુધી વેરતો જતો પવન તેનાં આયુષ્ય ને દુર દુર સુધી લંબાવ્યે જતો હતો !
"ઓ પ્રિયતમ ! તું ક્યાં વસે છે ?"
"અણું રેણું માં."
"એટલે ?"
"તારામાં જ બસ !" તું હસિંને બોલ્યો !
પરંતુ હું ગંભીર હતો.
મને ગંભીર જોઈ તેં ગંભીરતાથી જવાબ આપ્યો ;
"સકારાત્મક સામુહિકતામાં."
"એટલે ?" મેં બાઘા બનીને પૂછ્યું.
તેણે ગિરિશિખર તરફ ઈશારો કરી કહ્યું "ત્યાં જા."
હું ઊપર ગયો.
ત્યાં લાખ્ખો પત્થરનાં કણ સામુહિકતામાં હતાં.
અપાર શાંતિ હતી.
દિવ્ય આહ્લાદકતા હતી.
પ્રિયતમ પ્રગટ થયેલો હતો !
શૈશવ વ્રુધ્ધત્વનીં અભિલાષા છે.
વ્રુધ્ધત્વ શૈશવનીં પ્રેરણા છે.
જીવનસંગિતમાં બંને વચ્ચે કેવો અદભુદ તાલ છે ?
ઓ યુવાની ! તું અલ્લડ તો એકલિ જ રખડ !
કોણ કહે છે રામે શબરીનાં એંઠાં બોર ખાધાં ?
એ તો શબરીએ રામને એંઠાં બોર ખવડાવ્યાં...
ભક્તિરસની અનુભૂતિ કરાવવા !
ઝરખામાંથી ડૂબતાં સૂરજને જોઈને અમે ઉદાસ થઈ જઈ યે છીએ...તે તો ડૂબતાં ડૂબતાં પણ પાણીમાં તેનું સુવર્ણ પધરાવી રહ્યો છે ! .
"પરમાત્મા એક અવિનાશી શક્તિ છે. જે ગઈકાલે પણ હતી, આજે પણ છે અને આવતી કાલે પણ હશે." "ઓ પ્રિયતમ ! ગઈકાલે તો હું નહોતો ને આવતી કાલનીં મને ખબર નથી. મને તો આજનો પરમાત્મા આપ." "આજનો પરમાત્મા ? આજનો પરમાત્મા "આજ" જેવો હશે હોં...તું તેને ઓળખી શકીશ ? હંસીને પરમાત્માએ કહ્યું.
ચાલ, તને ગગનની ઊંચાઈ આપું. કહિ ઈશ્વરે અમને પક્ષી બનાવ્યાં. આભની અટારીઓથી અમે ધરતી પર આવ્યાં...અમે પક્ષી હતાં, વાદળ નહીં...અમને વરસી જતાં નહોતું આવડતું !
"ઓ પ્રિયતમ ! તું ક્યાં છો ?"
"સર્વત્ર."
"સર્વત્ર અર્થાત મારાંમાં પણ નહીં ?"
"હં..."
"બીજે ફાંફાં ક્યાં મારું તને મારાંમાં જ ન શોધું ?
તને શોધવાનું સૌથી નજીકનું સ્થાન હું જ છું હો !"
બાળકો રમ્યાં , ઝગડ્યાં ને ફરી રમ્યાં. મોટેરાં રમ્યાં , ઝગડ્યાં ને ઝગડતા જ રહ્યાં...બાળકોની રમતનો આનંદ મોટેરાંનાં અહંકાર કરતાં મોટો હતો !
ઓ ક્રુતિ ! તારી રચનામાં જ તારા રચનારનું અસ્તિત્વ વિલીન થઈ જાઓ. તું પૂર્ણત્વને પામી જગતમાં અમર બની જાય...ક્યારેય ઈશ્વરની મૂર્તિમાં તેનાં મૂર્તિકારે તેનું નામ કોતર્યું છે ? તેથી જ તો તે ચૈતન્ય વહાવે છે !
પૂષ્પ કરમાઈ જતાં પહેલાં જ સુગંધ રેલાવે છે...માનવીની જેમ તખ્તિ નથી મુકાવતું ! એવા હિસાબો રાખવું તેને નથી ગમતું !
ઓ પ્રિયતમ ! એ મારો કેવળ અહંકાર જ છે હો કે મને મારાંમાં "હું" ને તારાંમાં "તું" દેખાય છે. એલા ! આપણે પળવાર માટે "હું" ને "તું" મટી જઈને "આપણે" ન બની શકીયે ? એ મારી કેવી કરુણતા છે કે હું મારાંમાં તો "હું" ને માનું જ છું ; પરંતુ તારામાં પણ "તું" ને માનું છું ! એલા ! મારો "હું" મોટો થઈને તારો "તું" ક્યારે બનશે ? તારા "તું" માં મારો "હું" હું ક્યારે નિહાળીશ ?
"આ જીવન કેટલું બધું લાંબું છે ઓ પ્રિયતમ ! આખરે તો તારાં મિલન માટેની જ આ બધી મથામણને ?" "નાં...નાં...આ તો મારે તને "હું" બનાવવો છે ને "તું" બનતો નથી તેનીં બધી મથામણ છે !" પ્રિયતમે હંસીને કહ્યું !
મેં પત્થર ની અનુપમ મૂર્તિ કંડારી. મારાં જીવંત સદગુરુ પાસે તેમાં પ્રાણપ્રતિષ્ઠા કરાવી. મૂર્તિ તો હંસી ઊઠી. ને લોક ચૈતન્યનો ખજાનો લૂટવા લાગ્યાં. "મારું શું મારા નાથ ! મને તો તું હજુ ક્યાં મળ્યો છે ? મેં એકાંત માં તેને ફરિયાદ કરી. ને હું રડી પડ્યો. "પત્થરને નહીં સ્વયંને કંડાર...ને પ્રાણપ્રતિષ્ઠા નહીં આત્મપ્રતિષ્ઠા કર." તેણે જવાબ આપ્યો.
મારાં જીવંત સદગુરુ પરમાત્મા નથી જ તેવા સંપૂર્ણ ભાન સાથે મેં તેમને પરમાત્મા માની લીધાં. ને આમ કરીને ઓ પ્રિયતમ ! મેં તને મારી નજીક લઈ લીધો. બીજાઓ ભલેને પોતાનીં રીતે મથે ?
હું તારી પૂજા કરું છું કે મારી ? તું તો અનંત ચૈતન્યનો પ્રવાહ છે...ચાલને માની લઉં કે દીપકમાં ઘી મેં પૂર્યું છે. અરે ! તેને પ્રજ્વલિત પણ મેં જ કર્યો...પરંતુ તે પ્રકાશિત કોનાથી થયો ? આ પ્રકાશ બનીને રેલાઈ રહ્યું છે તે કોણ ? અને છતાં મને કહે છે કે હું તારી આરતિ ઊતારું છું ! કોણ કોની આરતિ ઊતારે છે તે તો કહે ?
વ્રુક્ષને કાપતાં કઠિયારાને ક્યાં ખબર છે કે વ્રુક્ષ છેદનની વેદનાથી નહીં તેનાં પર બંધાયેલા માળાઓને કારણે રડી પડ્યું છે !
તું વાદળીઓને તારાં સોનેરી કિરણો થી શણગારે છે પરંતુ તે વાદળીઓ જ તારો શણગાર છે ઓ સૂરજ ! તને તેની ખબર નથી !
નભને જરી જવું હતું. ધરાને વહી જવું હતું. ને ક્ષિતિજ પર બંનેને મુંજવતું ઇંદ્રધનુષ મંદમંદ મલકાતું હતું !
ઓ પ્રિયતમ ! જ્યારે ઋદય છલકાઈ જાય છે ત્યારે કલમને રોકવી નથી...એમ તો ઋદયને પણ આંખનાં અશ્રુઓનીં અભિવ્યક્તિ ક્યાં નથી ? ત્યારે આ કલમનો શો વાંક ?
ઓ સાગર ! આટ આટલી નદીઓ, આટ આટલાં ઝરણા, આટ આટલી વર્ષા છતાં તું છલકાતો નથી...તેથી જ કદાચ કોઈ નદી ન સમાય તોય તું સુકાતો નથી !
એ તો સ્ત્રીશક્તિની આરાધનાં જ હતી હો કે શ્યામ રાધા પાછળ ઘેલો થઈને ફરતો હતો ! નહિતર રાધેશ્યામ રાધેશ્યામ કહીને કોણ ભજવાનું હતું ?
તેને ય ખબર હતી કે ઢેલને રીઝવવી કંઈ સહેલી નથી. તેથી જ તેણે મોર ને પિંછાઓ આપ્યાં ને ન્રુત્ય પણ શીખવ્યું !
અમારી વાણી પરમાર્થ ને પામો ! જેનાં શાશ્વત અર્થ પછી કોઈ અર્થ જ ન હોય ! જે વાણી સહજ વહી નીકળી હોય ! જે વાણી ત્રિકાળી સત્ય વાણી હોય ! શાશ્વતતા નેં અર્થનાં અવલંબન શા ?
આહ! શ્વાસમાં દિવ્ય સુગંધ થી નાક તર થઈ ગયું છે. લાગે છે કે ઓ સમીર ! તું મારાં જીવંત સદગુરુ ની ચરણરજ ને વહાવી રહ્યો છે !
પર્વતો ઝરણા વડે ગીતો ગાય છે. નદીઓ ધોધ વડે ગીતો ગાય છે. તો સમુદ્ર મોજાંઓ વડે ગીતો ગાય છે. કોણ કહે છે ફક્ત મનુષ્યો ને જ ગાતાં આવડે છે ?
વૃક્ષોને ધરતી ઝંઝાવાત સામે જકડી રાખે છે. બદલામાં વૃક્ષોને જીવનભર ધરતીને છાંયડો આપે છે. આકાશ ને આંબવાની ઘેલછામાં વૃક્ષો ધરતીને છોડી દેતાં નથી.
રાત્રે મૂર્તિમાંથી તું બહાર આવે ત્યારે જો હું નિંદ્રાધિન હોઊં તો ઓ પ્રિયતમ ! તું મને ઊઠાડીશ નહિં. આ દિપકમાં થોડું તેલ પુરી, જોઈએ તો થોડો પ્રસાદ લઈ પાછો મૂર્તિ માં સમાઈ જજે. હું ને આ દિપક યુગોથી તારાં જ સાનિધ્યમાં આખિ રાત જાગ્યા કરિયે છિએ !
ઓ પ્રિયતમ ! શું "તું" કે શું "તેઓ" ! બધા જ શક્તિ સ્વરુપે રહેલાં છો. અમે ભ્રમિત થઈએ છીએ એ તારી લીલા છે કે અમારું ભોળપણ !
જો હું અશ્વનું સંતાન હોત તો ઝડપથી દોડવું એ મારો ધર્મ હોત. જો હું શ્વાનનું સંતાન હોત તો વફાદારી એ મારો ધર્મ હોત. જો હું મર્કટનું સંતાન હોત તો ગુલાંટ મારવી એ મારો ધર્મ હોત...હું મનુષ્યનું સંતાન છું એટલે જ સૌને પ્રેમ કરવો એટલે કે "મનુષ્યતા" એ જ મારો ધર્મ છે !
ઓ પ્રિયતમ ! તનેય ખબર છે કે હું અહંકારિ છું. મનેય ખબર છે કે હું અહંકારિ છું. આ એક જ તો દિવાલ છે તારી ને મારી વચ્ચે ઓ નાથ ! ચાલ , તે બાજુ થી તું ઘા માર ને આ બાજુ થી હું ઘા મારું !
ઓ ખારાં સમુદ્ર ! આટઆટલી નદીઓ તારામાં સમાઈ જાય છે છતાં તું કંઈ શિખતો નથી ? નાં,નાં..હું ય સમાઈ જઊં છું ને ! પેલાં વાદળોમાં છુપાયેલું મિઠું જળ હું જ તો છું ! સમુદ્ર બોલ્યો.
એ તારી કરુણાં જ છે ઓ પ્રિયતમ ! જે મારાં સામર્થ્ય નું રુપ લઈને આવે છે ! હું નાદાન તારી કરુણાને મારું સામર્થ્ય માનું છુ !
મારાં સામર્થ્ય કરતાં તારી કરુણાં હંમેશાં મોટી હોય છે. એટલે તો તું મારો પ્રિયતમ છે ! હું નાદાન આ વાત ક્યારે સમજીશ ?
કડકડતી ઠંડીમાં તારી ગેબી વાણીં અસ્ખલિત વહી રહી હતી. બ્રમ્હાંડનું રહસ્ય, ગીતાનું જ્ઞાન, વેદોનીં ઋચાઓ તો દૈત અદૈતનાં અગણિત રહસ્યો તું મને સમજાવતો હતો. પરંતુ હું બેચેન હતો ! "હમણાં આવું." કહિ હું વાડામાં ગયો. પાછો આવ્યો ત્યારે વિસ્મિત નયને તું મને નિહાળતો હતો. "ક્યાં ગયો હતો ?" તારાથી ન જ રહેવાયું. "કંઈ નહીં..જરા આ વાડાનાં ખુણાંમાં એક કુતરી વિંયાણીં છે...તેનાં પર કોથળો નાખી આવ્યો...હાં બોલ." ને તેં સંતોષ સાથે ફરી વાત શરુ કરી.
મારો ધર્મ છે વહેવું. કહિ ઝરણું ખળખળતું વહિ નિકળ્યું. હું બધું ભસ્મિભુત કરું છું. કહિ અગ્નિએ જ્વાળાઓ દેખાડી. હું સુગંધ રેલાવું છું. કહિ પુષ્પ ડાળ પર ઝુમવા લાગ્યું...ઓ માનવ , તારો ધર્મ શો છે ? "સૌને પ્રેમ કરવો !" મારાંથી બોલી જવાયુ.
"હા હું તે કાર્ય કરીશ." તે મારો શુધ્ધ અહંકાર છે. અને ખરેખર તે મુજબ કાર્ય થવું એ તારી શુધ્ધ કરુણા છે.
તારામાં રહેલા ઈશ્વરને ન જોવાનીં આદત એટલી તો દ્રઢ થઈ ગઈ કે ખુદ મારાંમાં રહેલાં ઈશ્વરને હું ભુલી ગયો !
"બાપરે! આ મોટામોટા પંડિતો ,પ્રકાંડ વિધ્વાનો ને શાસ્ત્રકારો...એલા ,આમાં તો હું તુચ્છ ગલુડિયાં જેવો પણ નથી હોં ! આ મોટામોટા ડાઘિયાઓ વચ્ચે મારું શું ગજું ?" "ચાલ બતાવું." કહિ જેવો તું અમારી નજીક આવ્યો કે તને નિહાળિ ગલુડિયાં રુપે રહેલો હું તારાં ચરણોમાં આળોટી પડ્યો ને તારાં ગાલને ચાટવા લાગ્યો ! પેલા ડાઘિયાઓ તો હજુય એકબિજા સામે જ ઘુરકતાં હતાં !
ઓ પ્રિયતમ ! તારાં મંદિરમાં તો સોનું,ચાદી,રત્ન,અલંકારો,ઝાલર,ડંકા,નોબત ને શરણાઈઓ, ભજન,કિર્તન ને વળી પુષ્પમાળાઓ...મારી ઝુંપડીમાં તો આમાંનું કશું જ નથી કે તું આવે ? "તારી ઝુપડીમાં ચાંદીનાં ભિડેલાં કમાડ નથી !" તેં કહ્યું.
ઓ પ્રિયતમ ! એ તારી કેટલી કરુણાં હશે કે તેઓ જ્યારે મૂર્છિત થયાં ત્યારે સંજીવનીં લાવનારાં આખો પહાડ ઊચકિ લાવ્યાં !
ઓ પ્રિયતમ ! તેમણે અંજલિમાનાં કેટલાક પુષ્પો ધરાવ્યાં ને કેટલાંક બાકિ રાખ્યાં ! એ અર્પણ હતું. જ્યારે મેં તો અંજલિમાં એક પણ પુષ્પ બાકિ નથી રાખ્યું હો નાથ ! આજ તો સમર્પણ છે. જ્યારે જીવન તને સમર્પિત છે ત્યારે શુભ અને લાભ બંને તારાં જ છે ! આજ તો છે જીવનનું સ્વસ્તિક...પેલું અશુભ નામનું કરમાયેલું પુષ્પો છો ને મારી પાસે રહે !
અચાનક રંગમાં ભંગ પડ્યો ! તું રાસ અધવચ્ચેથી છોડીને ચાલી નિકળ્યો ! એવું તો શું થયું હશે ? કહિ મેં કુતુહલથી જોવા મારી ઝુંપડીની બારી ખોલી. જોઊં છું તો એક વ્રુધ્ધ માતાનો હાથ પકડી તેનો એક નો એક દિકરો હળવે હળવે મંદિરનાં પગથિયાં ચડતો હતો. ને તેમનાં પહોંચતા પહેલાં તેમને દર્શન આપવા..નાં નાં..કદાચ તેમનાં જ દર્શન કરવાં તું મૂર્તિમાં સમાઈ જવા ઈછતો હતો !
ઓ ટુકડા દિપક ! તારી મારી સામે શી હેસિયત ? કહિ વાયુએ એક ઝાપટ મારી ને ટચુકડો દિપક ઓલવાઈ ગયો. ઓ જ્વાળાઓ ! તમારી મારી સામે શી હેસિયત ? કહિ વાયુ ઝાપટો મારવા લાગ્યો... જ્વાળાઓ ખુબ ઊંચે ગઈ ને ઢગલાબંધ વાયુ ને ભરખી ગઈ !
ઓ સમુદ્ર ! તારિ ગહનતાનું કોઈ તો રહસ્ય જણાવ ? ઓ મોજાઓ ! તમારી વિકરાળતાનું કોઈ તો રહસ્ય જણાવો ? ઓ કિનારાઓ ! તમારાં ઘોષનું કોઈ તો રહસ્ય જણાવો ? કિનારાઓએ મોજાઓ તરફ ઈશારો કર્યો. મોજાઓએ સમુદ્રનીં ગહનતા તરફ ઈશારો કર્યો. ગહન સમુદ્રમાં એક રુપેરી માછલી મંદમંદ સ્મિત ફરકાવતી સરકી ગઈ ને મારી માટે એક સિંપ ઊચકિને બહાર લાવી ! શું હશે આ રહસ્ય ? ધડકતા ઋદયે મેં સિંપને સહેજ ખોલિને જોઈ...બાપરે ! સિંપમાં એક સુંદર મોતિ છુપાયેલું હતું અને મોતિમાં ? આખ્ખો દરિયો ઘુઘવતો હતો !
તું તો પ્રગટેલો જ છે ઓ પ્રિયતમ ! પત્થરની મૂર્તિ સ્વરુપે...મારે તો મારી જેમ તને પ્રગટાવવો છે...હું બનીને તું જ પ્રગટેલો છે તેની મને ખબર નથિ !
તેને પત્થરની મુર્તિ તો શી રીતે કહેવી ? તેમાંથી ચૈતન્ય પ્રવાહિત થાય છે ! તને ચૈતન્ય ઓળખતાં ન આવડે તો હું શું કરું ?
દિપક મૂઠ્ઠિ એક અંધકારને સ્વયંની નિચે સંઘરિ રાખે છે. જ્યારે જીવન પૂર્ણ થાય છે, ત્યારે તે જ તો છવાઈ જાય છે !
"ઓહોહો ! કેટલો ભયાનક અગ્નિ ! કેટલો ભયંકર વિનાશ ! આખરે આનું કારણ શું ?" "એક તણખાને અવગણવું !" જ્વાળાઓએ જવાબ આપ્યો !
ત્રણ દિવસથી ભુખ્યા સિંહે પ્રભુને આજે તો કોઈ પણ ભોગે શિકાર શોધી આપવા પ્રાર્થના કરી. હવે તેનાથી વધુ ભુખ વેઠાતી નહોતી. અચાનક તેની નજર નિર્દોષપણે ચરતાં એક હરણ પર પડી. અને તેણે દોટ મુકી. "ઓ પ્રભુ ! બચાવ મારાં પ્રભુ !" કહેતું હરણ જીવ પર આવીને નાસવા લાગ્યું. જીવ તો બંનેને બચાવવો હતો ! અને બંનેનો આશરો તું જ હતો ! હવે ખબર પડી કે તું મોટાભાગે મૂર્તિ બનીને કેમ રહે છે ?
બધું જ બદલાઈ રહ્યું છે પ્રતિપળ...અને આ પરિવર્તનની પ્રક્રિયા અનંત છે. અરે! એટલે જ તો બધું જીવંત છે ! ને એટલે જ શાશ્વત છે ! શાશ્વત હંમેશાં જીવંત હોય છે.
મારાં વાળનાં ઝુલ્ફાઓને રમાડી મારાં ગાલ પર ઠંડી ટપલિ મારીને ઊડી જતાં ઓ પવન ! શું તું જ રાત્રે વાવાઝોડું બનિને ત્રાટક્યો હતો !
ગુલાબની સુગંધને એમ જ વહેવા દો...ને કાં તેને ચુંટિ લો. પરંતુ જો તેનીં એક પણ પાંદડિ ખરશે તો આખું ગુલાબ ખરી પડશે.
ઓ પ્રિયતમ ! આ શંખ,ચક્ર,ગદા,પદ્મ...એલા ! આ ઊપાધિ ક્યાં સાચવું ? મારી ઝુંપડીમાં તો આમેય જગ્યા ઓછી છે. તું તો બસ, મારો થઈને મારાં માટે મારા જેવો આવ !
ઓ પ્રિયતમ ! માન્યું કે મંદિરનું અસ્તિત્વ તારા કારણે છે. પરંતુ તેને જીવંત તો તારાં ભક્તો,ઘંટ,શંખ,ઝાલર,ડંકા,નગારું,ધુપસળિ,પુષ્પો અને આ આખી રાત તારી જ માટે જાગતો આ દિપક જ રાખે છે હોં !
તારામાં અને મારામાં એજ તો ફરક છે ઓ પ્રિયતમ ! કે તું જ્યારે પાસે હોય છે ત્યારે હું ફક્ત તારી પાસે જ હોઊં છું. ને જ્યારે હું તને મારી પાસે રાખું છું ત્યારે તું અનેક મંદિરોમાં પુજાતો હોય છે !
તમે પુછો છો કે તેને પામવા હું શાં પ્રયત્નો કરું છું ? રોજ રાત્રે મારી ઝુંપડી નું દ્વાર ખુલ્લું મુકિને સુઈ જાઊં છું.
ઓ પ્રિયતમ ! હું તેમને ખુબજ પ્રેમ કરું છું. અરે !આખી દુનિયાંને ખુબજ પ્રેમ કરું છું. કારણકે "તું" તેમને ખુબજ પ્રેમ કરે છે! બદલામાં તેઓ પણ મને ખુબ જ પ્રેમ કરે એવો મારો જરાય આગ્રહ નથી હોં...કારણ કે હું તેમને પ્રેમ કરું છું માટે જ તો "તું" મને પ્રેમ કરે છે !
ઓ પ્રિયતમ ! હું તેમને ખુબજ પ્રેમ કરું છું. અરે ! આખી દુનિયાંને ખુબજ પ્રેમ કરું છું. કારણકે "તું" તેમને ખુબજ પ્રેમ કરે છે! મારી માટે એટલું જ બસ છે. તે ભોળાંઓ આ વાત ક્યારે સમજશે ?
છટ્ટ ! આ ક્ષણભંગુર જીવન ! ખરતાં પર્ણને જોઈને ઊંડા નિસાસા સાથે હું બોલ્યો. પેલી ડાળ પર હમણાં જ કોળેલું પર્ણ મલકિ ઊઠ્યું અને તેને જોઈ હું શરમાઈને નિચું જોઈ ગયો.
અતિ સુક્ષ્મ શું છે ખબર છે ? શુન્ય. ટપકું. અને અતિવિરાટ શું છે ખબર છે ? શુન્ય. પૂર્ણવિરામ.
જીવન શું છે ખબર છે ? ટપકાં થી પૂર્ણવિરામ વચ્ચેની યાત્રા.
જીવન શું છે ખબર છે ? ટપકાં થી પૂર્ણવિરામ વચ્ચેની યાત્રા.
વિશાળ પર્વતનાં શિખરે નીચે જોયું તો દુનિયા સાવ ટચુકડી થઈ ગઈ હતી. તે મનમાં મલકાયું. ત્યાંજ તેની નજર ઊપર ગઈ. બાપરે ! ઊપર તો અનંત બ્રમ્હાંડ વિસ્તરેલું હતું !
તું ક્યારેક ગુફાઓમાં હોય છે તો ક્યારેક પહાડો પર. દુર્ગમ સ્થાનો તથા ગુપ્ત જગ્યાએથી અમે તને શોધી કાઢ્યો છે. મહામુસિબતે તારાં દર્શન કરીને અમે ધન્યતા અનુભવિ છીએ. ને તું લુચ્ચું કેમ હંસે છે ? અમારામાં જ બિરાજીને ઓ જગતનાં નાથ ! તેં અમને આબાદ બનાવ્યા છે. ને અમે ભોળાં તને શોધવા, તારાં દર્શન કરવાં, અરે તારી એક ઝલક મેળવવા ક્યાં ક્યાં નથી મથ્યાં ?
ઓ પ્રિયતમ ! તું અમારી અંદર ઢબુરાઈ ને બેઠો છે ને કેટલાં બધાં આવરણોનીં નીચે ? એલાં ! તારાથી આ સહન કેવી રીતે થાય છે ?
સમુદ્ર પોતાનાં અનંત મોજાઓ વડે ચટ્ટાન પર પ્રહારો કરે છે. ચટ્ટાનનાં અટ્ટહાસ્ય વડે કિનારો ગાજી ઊઠે છે. ને વિખરાયેલું મોજું ભુતકાળનીં આવી જ એક ચટ્ટાનનીં રેતીને પોતાનીં સાથે પેટાળમાં ઢસડી જાય છે.
મનુષ્ય અને વ્રુક્ષ બંને એકલાં જ મ્રુત્યુ પામે છે. પરંતુ વ્રુક્ષ મરતાં પહેલાં પોતાનાં બધાંજ પર્ણોને વળાવી દે છે ! ઓ માનવ ! તને તો મરતાં પણ ક્યાં આવડે છે ?
ઊત્સવની ધમાલ પુરી થઈ. બધાંજ તારી આરતી ઉતારીને ચાલ્યાં ગયાં છે. આ મંદિરમાં હવે તું , હું અને આ દિવડા સિવાય કોઈ જ નથી. ચાલ , હવે મારાં હ્રદયનાં પુષ્પો ચઢાવી મૌન વડે તારી આરતી ઊતારું.
દુનિયાનાં અંધકારનો હું ક્યાં તાગ મેળવું ? તમારે દુનિયાને પ્રકાશિત કરવી છે ? ચાલો હું જ શરુઆત કરું છું. કહિ દિવડો પ્રગટિ ઊઠ્યો.
અંતરયામિ પાસે શું માંગું ? સર્વવ્યાપકને ક્યાં નિહાળું ? મારું ને તારું અભેદપણું અદ્વૈત નથી તો બીજું શું છે ? ને જો દ્વૈત ને માનું તો ઉપરનાં પ્રશ્નોનું શું ?
નાનું બાળક દરિયાની રેતીમાં તેનાં કોમળ પગલાંઓ પાડે છે. ને દરિયો તેનાં મોજાઓનાં ફિણથી હળવેકથી ઊંચકી તેને પેટાળમાં લઈ જાય છે. પગલાંઓ તો તેનેય ખુબજ ગમે છે. નાનું બાળક રેતીમાંથી નાંનાં નાંનાં છિંપલાંઓ વીણે છે. ને ઘરે લઈ આવે છે. દરિયાનાં આજ તો પગલાંઓ છે ! પગલાંઓ તો તેને પણ ખુબજ ગમે છે !
" કાલે રાસોત્સવ છે. આવવામાં સહેજ મોડું થશે. " તેં જવા માટે ઉઠતાં કહ્યું. "સારુ." મેં કહ્યું. " અરે ! આ બારી તો સહેજ ખુલ્લી રાખ." કહિ તું મારી બંધ બારી ને જાતે જ ખોલવા લાગ્યો. " આ બારણું તો ખુલ્લુ છે." હું બબડ્યો. બારી માંથી ઠંડો પવન આવવા લાગ્યો. "જો મોડું થઈ જાય ને અંદર ન અવાય તો આ બારી માંથી અંદર ડોકિયું કરતો જઈશ." તું પ્રેમથી મલકયો. "સારુ" કહિ મેં તેને વિદાય આપી. તમે જ કહો...આવો પ્રિયતમ ક્યાંય મળે ખરો ?
આકાશ તો જબરુ ગોરંભાયું હતું. હમણાં બારેમેઘ ખાંગા થશે તેવું જ લાગતું હતું. અચાનક ક્યાંકથી પવન ફુટી નિકળ્યો ને બધાં જ વાદળોને વહાવિ ગયો. આકાશ ચોક્ખુ થઈ ગયું. ઓ નિષ્ઠુર પવન ! આમ વાદળોને તાણી જતાં પહેલાં અમારાં નિસાસાઓ તો પાછા આપતો જા. ખેડુતે કહ્યું.
" જગત આખાનાં રંગો જેમાંથી જન્મે છે તે શ્વેત રંગ તારો. " શ્યામે રાધાને શ્વેત રંગ આપ્યો. " જગત આખું તારાં કામણ થી દુર રહે તે માટે આ કાળો રંગ તારો. " રાધાએ શ્યામને કાળો રંગ આપ્યો. " એલિ રાધિકા ! તું ભોળિ અમને ભોળવવા આવી ? અને અમે ભોળવાઈ જઈશું ? " મેં કહ્યું.
સૌ પોતપોતાનાં મનગમતાં રંગો લઈને ચાલ્યાં. બસ, આ જ રંગ બહુ ઓછાએ લિધો. ઓ ગોપિઓ ! જગત આખું મનગમતાં રંગોથી છવાઈ રહે તે માટે જ મારાં પ્રિયતમે શ્યામ રંગ સ્વિકાર્યો...ને તમે તેને જ રંગવા ચાલી ?
અલિ બંસિ, શ્રીક્રુષ્ણનાં અધરકમળને પામવા તો અમે પણ અંગે અંગ છેદાઈએ હોં ! કોણ બંસિ ? કેવી બંસિ ? અધર તેનાં, આંગળીઓ તેની, ટેરવાં તેનાં, સૂર તેનાં, મિઠાશ તેનીં, માધુર્ય તેનું, શબ્દ તેનાં, ભાવ તેનાં, ભંગિમાં તેનીં, ચેષ્ટાઓ તેની, તો સ્પર્ષ પણ તેનો, વાદન તેનું તો વાજીંત્ર પણ તેનું જ...હું તો ખાલી વાંસનો ટુકડો...બસ,બસ...એલિ લેખનિં તારી આ ભગિનિ પાસેથી કંઈક તો શીખ ! કંઈક તો શીખ !
ઓ ટચુકડા દિપક ! મારી સામે તારી શી વિસાત ? કહિ કાળાડિબાંગ અનંત અંધકારે ભિષણ અટ્ટહાસ્ય કર્યું. "બસ...આટલી જ !" કહિ એક દિપકે બિજા દિપક ને પ્રગટાવ્યો.
કોઈ અન્ય પણ તને તેમનો ગણે છે એ શી રીતે સહન થાય ? તારી બેવફાઈ તો નથી પરંતું રાધા મીરાં ને શી રીતે સહન કરે ? એલાં ! અમને વ્યક્તિ ને બદલે શક્તિ જોતાં ક્યારે આવડશે ?
લીલાછમ પર્ણને ફરકાવતા સમિર હાંફી જતો હતો. એક સુકું પર્ણ ખર્યું ને સમિર તેને દુર સુધી વહાવિ ગયો. વ્રુક્ષને પર્ણનીં યાદ ન આવેને તેથી.
"કેટલિ સુંદર મૂર્તિ છે ?" તેઓ કહે છે. "ઓ પ્રિયતમ ! તું કેટલો સરસ છે ?" હું કહું છું ! મને આ ભ્રમ મંજુર છે હો નાથ !
તારા મારી પ્રત્યેનાં પ્રેમમાં શંકા લાવનારો હું કોણ ? જો ને મારી જેમ કેટલાય દિવાના થયાં છે તારાં પ્રેમમાં !
પ્રભાત થાય અને જેમ જેમ સુર્યોદય થતો જાય તેમતેમ કમળ વધુ ને વધુ ખિલતું જાય છે. જેમ જેમ સુર્યાસ્ત થતો જાય તેમ તેમ તે બિડાતું જાય છે. સુર્ય વિહોણી શિતળ ચાંદની પણ તેને મંજુર નથિ. તે તો બસ બિડાઈ જ જાયે છે બિલકુલ.
"હું શું છું ?" " શાશ્વત સત્ય." પ્રક્રુતિએ જવાબ આપ્યો. " તું શું છે ? " " શાશ્વત સત્ય." તે ફરીથી બોલી. " ઈશ્વર શું છે ? " પ્રક્રુતિ મૌન રહિ.
પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય એવી પ્રભુની મુર્તિ હાથમાંથી છુટી ગઈ. અને તેનાં ટુકડે ટુકડા થઈ ગયાં...બસ , આટલું પણ બંધન તેને મંજુર નહોતું !
હું જીવનનાં સંગિતને શબ્દો થી સજાવું છું. નિઃશબ્દનું વર્ણન શબ્દોથી તો શું કરું ? તેનીં વિણાંનાં મધુરસનાં અમ્રુત ને ઝિલું છું. આ તેનો જ પ્રસાદ છે હો ઓ વાચક...આ પ્રસાદને વહેંચવાનું તને જ હવે સોંપું છું.
હું પત્થર છું ઓ પ્રિયતમ ! તું શિલ્પી બનીને બધો જ કચરો કાઢી નાંખ પછી જો મારામાં તું છુપાયેલો છે કે નહિં !
તારી સિતારિ હું જ હતો...તારું વાદન પણ હું જ હતો...તારો ઝંકાર પણ હું જ હતો...તારું માધુર્ય પણ હું જ હતો...તું કેમ બાકિ રહી જાય છે ઓ વાદક ! તું પણ હું જ હતો !
તારાઓ રાત્રે જ્ન્મીને દિવસે મ્રુત્યુ પામે છે. ને ફરીથી રાત્રે જન્મે છે. ઓ માનવ ! તું તારા મ્રુત્યુને પુનરજન્મની તૈયારી કેમ નથી માનતો ?